دسته‌بندی نشده

بیماری های زیتون

بیماری های زیتون

زیتون گیاهی است که با انواع مختلف خاک ها به ویژه آهکی خود را تطبیق می‌دهد

به محدوده وسیعی از درجات حاصلخیری خاک سازگار می‌باشد،

اما برای تولید یک محصول خوب و اقتصادی، وجود خاکهای با عمق، بافت و کیفیت مناسب ضروری است.

از طرف دیگر زیتون تغذیه کننده خوبی نیست و در صورت تغذیه و کود دهی زیاد و به صورت نامناسب،

تمایل به رشد رویشی زیاد، افزایش ارتفاع و تولید میوه کم پیدا می‌کند

به ویژه با مصرف زیاد از حد ازت، کیفیت روغن تولیدی نیز کاهش می‌یابد.

لذا بررسی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک ها و نحوه مدیریت تغذیه‌ای باغات جهت شناسایی موانع تولید مربوط به خصوصیات خاک،

از جمله حاصلخیزی آن و تلاش در جهت بهبود آن ضروری و اجتناب ناپذیر است.

گره زیتون : Olive Knot

عامل بیماری : Pseudomonas syringae p.v savastanoi

رده بندی عامل بیماری : Bacteria , Gracilicutes , Pseudomonadales , Pseudomonadaceae

در برخی منابع عامل بیماری Pseudomonas savastanoi معرفی شده است.

بیماری ایجاد شده توسط این باکتری در فرانسه به سل زیتون (Tuberculosis of olive ) معروف است.

علاوه بر زیتون روی درختان زبان گنجشک(Ash) نیز ایجاد بیماری می کند( شانکر درختان زبان گنجشک ).

علائم:

روی درختان گال هایی قابل مشاهده اند که که تقریبا در تمامی بافت ها و بخش های گیاه از جمله دمبرگ ها (Petiole) و پهنک برگ(Lamina) هم بوجود می آیند.

آلودگی های اولیه باعث ایجاد فرورفتگی هایی می شوند که در اثر متلاشی شدن سلول ها بوجود می آیند.

سپس بعد از اینکه درخت در بهار شروع به رشد می کند، تكثیر بافت های اطراف این فرو رفتگی ها باعث بوجود آمدن گال یا گره در این نقاط می گردند.

گره ها در اثر هیپرپلازی بافت ها در ساقه های جوان، نقاط رشد و قسمتهای قطع شده بوجود می آیند.

در واقع تكثیر زیاده از حد سلول های میزبان در اثر تولید ایندول استیك اسید (IAA) توسط سلول های باكتری است.

بعد از گذشت چند ماه گره ها ظاهری اسفنجی و نامنظم پیدا می كنند و سپس سخت و قهوه ای می شوند.

در شاخه های كوچك، گره ها به ۲ سانتیمتر هم می رسند.

این گره ها باعث برگ ریزی و از بین رفتن شاخه های گل دهنده شده و منجر به كاهش محصول می شوند.

در ضمن گره ها باعث كاهش اندازه میوه ها و مقدار روغن و نیز از بین رفتن طعم میوه ها می گردند.

از میان واریته های كشت شده واریته Manzanillo از همه حساس تراست.

اپیدمیولوژی

باكتری ها با آب باران در كل درخت پخش می شوند( مقدار آلودگی با میزان بارندگی رابطه دارد) و فقط از راه زخم می توانند وارد بافت های درخت شوند.

باكتری ها معمولا از جای افتادن برگ ها، ترك های ناشی از سرمازدگی، ضربات، هرس، تگرگ و حتی بادهای شدید نفوذ می كنند.

جای افتادن برگ ها بین ۱۰- ۷ روز پس از افتادن آنها حساس است.

بنابراین بیشترین خطر متوجه درختانی است كه در طول دوره بارندگی، منافذ زیادی برای ورود باكتری دارند.

كنترل

كنترل گره زیتون شامل هرس تابستانه برای ازبین بردن اینوكولوم ( گره های روی درخت ) و حفاظت از درخت با باكتری كش های مسی ، قبل و در طول دوره بارندگی است.

(مس تنها ماده ای است كه برای كنترل گره زیتون ثبت شده است).

تركیبات مسی از آلوده شدن منافذ درخت جلوگیری می كنند ولی باعث ازبین بردن گره ها نمی شوند.

چون تولید آلودگی ارتباطی با سن درخت ندارد، بنابراین مبارزه سالانه را از اولین پاییز بعد از كاشت درخت شروع می كنیم.

در ضمن باید توجه داشت كه درختان جوان به شدت به یخبندان حساسند و یخبندان باعث بوجود آمدن ترك های زیادی در پوست آنها می شود كه باكتری از طریق آنها می تواند آلودگی ایجاد كند.

بنابراین استفاده از سموم مسی در درختان جوان برای كاهش تكثیر اینوكولوم و جلوگیری از آلودگی های بعدی، بسیار مفید خواهد بود.

باكتری های گره زیتون توسط آب باران از گره های موجود به منافذ منتقل می شوند.

بنابراین باید قبل از شروع فصل بارندگی از سموم مسی استفاده كرد.

در ضمن این روش بهترین راه مبارزه با لكه طاووسی زیتون نیز هست.

آزمایشات نشان داده اند كه یكبار سمپاشی در سال علیه گره زیتون كافی نیست.

حداقل دوبار سمپاشی در سال، یكی در پاییز و دیگری در اوایل بهار، مورد نیاز است.

میزان حفاظت تركیبات مسی از درخت، بسیار بستگی به مقدار اینوكولوم موجود در دوران آلودگی دارد.

 بهترین روش

این است كه مقدار اینوكولوم را كاهش دهیم. سمپاشی سالیانه با مس در به حداقل رساندن میزان اینوكولوم بسیار موثر است.

بنابراین وقتی شرایط محیطی برای شیوع آلودگی مناسب می شود ( مثلا بعد از یخبندان ) اپیدمی بوجود نخواهد آمد.

در حالتی كه اینوكولوم باكتری روی درختان زیاد است، میزان محافظت تركیبات مسی حداقل است.

پس لازم است هر سال سمپاشی را انجام دهیم.
اگر در زمستان دما زیر ۲۰- درجه برود، پوست درخت آسیب دیده، ترك می خورد.

این ترك ها نقاط ایده آلی برای نفوذ باكتری اند و باید با سموم مسی پوشیده شوند.

زمانی كه باكتری در ترك های ناشی از سرمازدگی تكثیر شود، مقدار اینوكولوم به شدت افزایش پیدادخواهد كرد و كنترل بسیار مشكل خواهد شد.

پس بعد از یخبندان هم سمپاشی لازم است.

اینكه از چه نوع سم مسی استفاده كنیم، چندان مهم نیست.

Nordox ، Kocide و مخلوط بردو همگی تقریبا به یك میزان باعث كنترل گره زیتون می شوند.

مهم استاندارد بودن سم و مناسب بودن زمان سمپاشی است.

در ضمن این موضوع برای مبارزه با لكه طاووسی زیتون هم صدق می كند.

روش دوم

مبارزه هرس كردن است ولی باید توجه داشت كه هرس كردن وقتی بیشترین تاثیر را دارد كه میزان اینوكولوم در باغ كم باشد.

در باغ هایی كه به شدت آلوده اند، هرس كردن مناسب به منظور از بین بردن اینوكولوم امكان پذیر نیست.

در این حالت تنها روش ممكن، هرس شاخه های اصلی كل درخت یا بخشی از آن است، به این منظور كه در فصل رشد بعدی شاخه های جدیدی شروع به رشد كنند.

علی رغم آنچه كه به نظر می رسد، پاییز بدترین زمان برای هرس درختان زیتون است.

نكات قبل از هرس كردن

حساسیت به یخبندان (Freeze Sensitivity) 

كنوپی بوجود آمده در تابستان گذشته می تواند شاخه های نازك و كوچك را از دمای بسیار پایین حفاظت كند.

انجام هرس برای خلوت كردن كنوپی، این حفاظ را از بین خواهد برد و درختان هرس شده طی یخبندان بعدی بسیار شدیدتر از درختان هرس نشده آسیب خواهند دید و به شدت توسط گره زیتون آلوده خواهند شد كه كنترل آن بسیار مشكل است.

 مدیریت اندازه درخت (Managing Crop Size) 

هرس روش بسیار مناسبی برای كنترل اندازه درخت است به ویژه وقتی كه كم كردن حجم درخت مد نظر نیست.

بنابراین بهترین كار این است كه تا بهار، تا وقتی كه مقدار رشد جوانه انتهایی قابل اندازه گیری است، صبر كنید.

سپس میزان شدت هرس را انتخاب كنید.

نکته

هرس قبل یا در طول دوره بارندگی باعث ایجاد زخم هایی در درخت می شود كه برای تولید آلودگی مناسبند.

باران باكتری ها را در طول درخت جابجا می كند و آلودگی گسترش می یابد.

پس بهتر است هرس را در تابستان انجام دهیم.

در ضمن وسایل هرس را باید بعد از هرس هر درخت ضد عفونی كرد.

بیماری های ناشی از عوامل غیر زنده : بیماری های فیزیولوژیك

سرمای بی موقع و یخبندان

سرمای بی موقع د ر ابتدای پاییز می تواند به میوه های برداشت نشده که که برای کنسرو کردن در نظر گرفته شده اند آسیب برساند.

چنین سرماهایی معمولآ باعث آسیب رسیدن به بخشی از محصول می شود.

چون زیتون در طول یک مدت طولانی برداشت می شود و قسمت اعظم محصول معمولآ قبل از بروز سرما برداشت شده است.

چند روز پس از سرما زدگی ، تاول هایی در میوه بوجود می آید.

تاول ها نشان دهنده آسیب رسیدن به بافت های داخلی میوه هستند و این زیتون ها دیگر برای تولید کنسرو مناسب نیستند و از آنها در تهیه روغن استفاده می شود.

سرماهای سخت اکثرآ بعد از برداشت زیتون به وقوع می پیوندند، بنابراین بیشترین خسارت را به محصول سال بعد وارد می کنند.

دماهای زیر ۵.۵ – درجه باعث آسیب دیدن یا از بین رفتن درختان کوچک و شاخه های گل دهنده می شوند و محصول سال بعد را کاهش می دهند.

دماهای زیر ۹.۵ – درجه می توانند باعث مرگ شاخه های اصلی یا کل درخت شوند.

در ضمن سرماهای سخت باعث تشدید خسارت بیماری گره زیتون می شوند و ترک هایی را در درخت ایجاد می کنند که برای ورود باکتری بسیار مناسب است و درنهایت ممکن است درخت در اثر آسیب ناشی از گره زیتون از بین برود.

برای حل این مشکل باید از ارقام مقاوم به سرما استفاده کرد. درختان Manzanillo بسیار حساستر از ارقام Mission , Sevillano و Ascolando هستند.

سرماهای طولانی مدت

بروز هوای سرد و مرطوب در بهار خطری طبیعی است که مکررآ در زراعت زیتون اتفاق می افتد.

سرماهای طولانی و غیر طبیعی در طول فروردین و اردیبهشت نمو جوانه ها را به تاخیر می اندازد و باردهی را کاهش می دهد.

گل های ماده آسیب می بینند و این امر باعث کاهش تولید محصول می شود.

تگرگ

بارش تگرگ باعث ایجاد فرورفتگی ها یا زخم هایی قهوه ای رنگ در سطح میوه می شود و زیتون های آسیب دیده برای پرورده کردن مناسب نیستند و به قیمت های پایینی به فروش می رسند.

در برخی موارد بارش تگرگ می تواند به ۶۰ درصد از محصول خسارت وارد کند.

خشکسالی

اگرچه درختان زیتون تا حدودی به خشکی مقاومند ولی کمبود رطوبت در طول دوره تکمیل جوانه های گل، باعث کاهش محصول می شود.

استرس ناشی از فقدان آب و مواد غذایی منجر به ریزش گلهای ماده و قسمت عمده ای از گل های نر می شود.

البته در کشت های آبی این مشکل وجود ندارد ولی باید دقت کرد که در هر دور آبیاری، آب کافی در اختیار گیاه قرار گیرد.

بارندگی های شدید و سیل

خاکهایی که زهکش مناسب ندارند و یا دارای یک لایه نفوذ ناپذیر هستند،

در طول بارندگی های طولانی مدت و شدید، آب را در خود نگه می دارند

این امر موجب تهویه نامطلوب و از بین رفتن ریشه ها می شود.

اشباع ماندن خاک به مدت زیاد باعث خشک شدن پاجوش ها و در برخی موارد کل درخت می شود.

به علاوه، خاک های اشباع باعث توسعه عوامل بیماری زای خاکزاد مانند فیتوفترا و ورتیسیلیوم می شوند.

بارندگی های شدید بیشتر در زمستان و بهار اتفاق می افتند.

سیلاب های بهاری هم ممکن است به درختان آسیب وارد کنند و باعث کاهش گلدهی و باردهی درخت شوند.

باد و گرمای شدید

درختان زیتون به طور طبیعی در مناطق گرم و خشک به خوبی زندگی می کنند ولی گرمای شدید در دوره گلدهی باعث افزایش ریزش گل ها و کاهش محصول می شود.

آتش 

آتش می تواند کل بخش هوایی درخت را از بین ببرد.

آتش سوزی به ندرت در باغ های زیتون اتفاق می افتد ولی دیده شده است

که برخی از باغداران در بین ردیف های درختان جو می کارند و جوهای خشک شده احتمال آتش سوزی را بالا می برند.

کوتاهی در کنترل علف های هرز هم می تواند باعث آتش سوزی شود

چون علف های هرز پس از اسقرار و رشد در باغ، خشک می شوند و ممکن است باعث بروز آتش سوزی و خسارت شوند.

بیماری هایی با عوامل ناشناخته:

ـ لکه های سفید روی برگ ها : White Spots On Leaves

در بسیاری از واریته ها دیده می شود ( Hardy Mammoth , Manzanillo , Jumbo , Paragon ) .

لایه اپیدرمی از بقیه سلول ها فاصله می گیرد و این امر باعث سفید شدن رنگ سطح برگ می شود.

این عارضه فقط در درختان جوان دیده شده است.

لکه دار شدن و رگه رگه شدن: Spotting And Flecking

لکه هایی که ناشی از مرگ و فرو رفتن بافت ها هستند در دو طرف برگ دیده می شوند.

این عارضه بیشتر در گیاهان جوان واریته Barnea ، به ویژه در برگ های مسن، دیده شده است.

این عارضه احتمالآ در اثر استرس بوجود می آید.

پیچ خوردگی برگ : Leaf Distortion

برگ ها زبر شده و تقریبآ به شکل داس در می آیند.

این برگ ها معمولآروی شاخه های جوان دیده می شوند و در کل برگ های شاخه این عارضه دیده می شود.

اگر این شاخه ها را قطع کنیم، بخش های پائینی رشد طبیعی خود را از سر می گیرند.

این عارضه اولین بار در واریته های Frantoio , Picual و Barnea که یک تا دو ساله بودند دیده شد.

تصور می شد که این عارضه در اثر کنه جوانه زیتون ( Olive Bud Mite ) بوجود می آید ولی هیچ کنه ای در گیاهان آلوده دیده نشد.

سپس احتمال ویروسی بودن این بیماری مطرح شد ولی تا کنون ویروسی روی درخت کشف نشده است.

به غیر از استرالیا، عوارض مشابهی هم از کالیفرنیا، ایتالیا، پرتغال و شیلی گزارش شده است

که عارضه داسی شدن برگ ( Sickle Leaf Disorder ) نامیده می شود.

این عارضه توسط ارگانیزمی که از طریق پیوند قابل انتقال است،

بوجود می آید و احتمالآ یک ارگانیزم ویروس مانند می باشد که میوه ها را آلوده نمی کند.

در ضمن برخی این عارضه را ناشی از کمبود بر و تغذیه حشرات می دانند.

ـ مرگ ساقه ها : Stem Death

در بسیاری از واریته ها دیده می شود.

معمولآ در نهال های زیر دو سال، چندین سانتیمتر از بافت های ساقه اصلی، تقریبآ به فاصله ۱۲-۸ سانت از سطح زمین، از بین می روند.

بدین ترتیب بافت های بالای منطقه آلوده می میرند ولی بخش های زیرین به رشد خود ادامه می دهند.

اگر ساقه اصلی را درست از زیر منطقه مرده قطع کنیم،

گیاه از پایه تولید ساقه های دیگری خواهد کرد و به رشد خود ادامه خواهد داد.

Botryosphaeria تنها قارچی است که تا به حال از منطقه مرده گزارش شده است ولی این قارچ به احتمال زیاد یک عامل پوسیدگی ثانویه است.

در ضمن باکتری های مختلفی از این ناحیه جدا شده اند ولی هیچ کدام عامل بیماری نبودند

و به عنوان عواملی که بعدآ بافت های مرده را آلوده کرده اند، شناخته شدند.

قارچ های رایزوکتونیا، فیتوفترا و پیتیوم نیز از ریشه یرخی از درختان آلوده جدا سازی شدند

ولی غیرمتحمل است که پاتوژن های ریشه بتوانند، در فاصله ای بالاتر از سطح خاک، به ساقه آسیب برسانند.

سرمازدگی هم به عنوان یک عامل در نظر گرفته شده است

ولی برخی از نمونه ها در منطقه ای نبودند که در معرض سرمازدگی قرار گرفته باشند.

عفونت های پیوندی : Graft Infection

چندین قارچ و باکتری از پیوندهای آلوده جداسازی شده اند که باعث ازبین رفتن پیوندک و مرگ بافت های بالایی محل پیوند شده اند.

ولی هیچ کدام به عنوان عامل اصلی بیماری شناخته نشده اند.

اکثر آنها به آسانی قادر به نفوذ در زخمهای ایجاد شده از پیوند زدن هستند.

با رطوبتی که در اثر پیچیدن محل پیوند بوجود می آید، آلودگی در شرایط ایده آلی پیشرفت می کند.

بنابراین در هنگام پیوند و تکثیر باید بهداشت را کاملآ رعایت کرد تامانع از آلودگی پیوند به این ارگانیزم های فرصت طلب شویم.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا