دسته‌بندی نشده

آفات زیتون

آفات زیتون

زیتـون  متعلـق بـه خـانواده Oleaceae  و از گیاهـان دو لپـه‌اي می‌باشد.

در این خانواده جنس‌هاي زیادي وجود دارد که اغلب آنهـا در نـواحی گرمسـیري یـا نیمه گرمسیري رشد می‌کنند.

زیتون درختی همیشـه سـبز بـا عمر طولانی است که عمر آن حتی تا 1000 سال هم می‌رسد.

شناسایی آفات زیتون برای کنترل به موقع آنها و کاهش خسارت وارده برای کشاورزان مفید است.

سپردار بنفش زیتون(parlatoria oleae)

نام لاتین: Parlatoria oleae

نام راسته و خانواده : Homoptera/Diaspididae

مناطق انتشار: تمام مناطق کشور

میزبان ها:

زیتون و خرمالو (مهمترین میزبان های این سپردار)، بعضی از درختان و درختچه های زینتی از قبیل زبان گنجشک، نارون، تبریزی، اقاقیا، برگ بو، گلسرخ، یاس بن فش، خرزهره، کاملیا، ختمی و بسیاری از درختان میوه

مورفولوژی

یکی دیگر از آفات زیتون ، حشره سپردار به رنگ سفید چرک یا خاکستری روشن و کم و بیش گرد و برآمده است.

پوسته پورگی سن دو تقریباً نصف رویه سپر مادری را از قسمت جلو می پوشاند.

رنگ پوسته های پورگی قهوه ای تیره تا سبز زیتونی متمایل به سیاه می باشد.

بدن حشره ماده گلابی شکل، پهن و کم و بیش باد کرده به رنگ بنفش متمایل به ارغوانی است.

حشره ماده پا و بال ندارد و از چشم و شاخک نیز تنها نشانه های کوچکی به جا مانده است.

حشره نر خیلی کوچک، به رنگ ارغوانی و دارای یک جفت بال و سه جفت پا در سینه

همچنین چشم ها و شاخک های کوتاه و موداری در سر می باشد.

نوزاد این حشره بیضوی، شکری متمایل به زرد و دارای چشم، شاخک و پا است.

زیست شناسی

سپردار بنفش زیتون زمستان را به صورت پوره سن دو و یا ماده نابالغ بسر می برد.

پوره های جوان هنگام بیرون آمدن از تخم چند ساعتی روی شاخه و برگ گیاه میزبان سرگردانند تاج ایی برای فرو کردن نیش خود به بافت گیاه بیابند.

از هنگامی که پوره های نوزاد خرطوم خود را به بافت گیاه میزبان فرو بردند،

کمکم چشم ها، شاخک ها و پاهای خود را از دست داده و با تراوش مومی غده هایی که در بدن دارند،

پوششی به نام پوسته پورگی سن اول روی خود ساخته و در همان جا می مانند.

سپردار بنفش در برابر سرما خوب ایستادگی می کند.

این آفت در شرایط آب و هوایی کرج و مناطق مشابه معمولاً دو نسل در سال دارد،

ولی در سواحل دریای مازندران و اطراف رودبار ماده های نسل دوم نیز تخمریزی کرده و نسل سومی به وجود می آورند که ماده های آنها در بهار کامل و بالغ می شوند.

خسارت

سپردار بنفش زیتون روی برگ، شاخه، تنه و میوه زندگی می کند و در محلی که خرطوم خود را در بافت گیاه فرو می نماید،

سبزینه گیاه میزبان از بین رفته و به جای آن لکه گرد و قرمز ارغوانی رنگی به وجود می آید.

این لکه ها نشانه واکنش گیاه در برابر نیش حشره است.

روی میوه در محل حمله سپردار فرورفتگی نیز به وجود می آید که گاهی زیاد و دست به دست هم داده و میوه را بد شکل و نامرغوب می نماید.

در تراکم شدید آفت سرشاخه ها خشک شده و برگ ها می ریزند و از رشد باروری درخت میزبان کاسته می شود

با کند شدن گردش شیره گیاهی درخت آلوده میزبان خوبی برای سوسک های چوبخوار نیز خواهد بود.

کنترل
  1.  دشمنان طبیعی بسیار به ویژه از زنبورهای انگل (Coccinellidae) و سوسک های (Aphelinidae)  دارد  در شرایط مساعد می توانند از بالا رفتن انبوهی سپردار و زیان آنشکاری جلوگیری کنند.
  2. سمپاشی اواخر بهار و اوایل تابستان همزمان با ظهور پوره های جوان بایستی اقدام نمود.

برای این منظور می توان از سم دیازنیون + روغن تابستانه استفاده کرد.

چون دوران بیرون آمدن پوره های سپردار طولانی است بهتر است سمپاشی فوق پس از ۱۵ روز تکرار شود.

برای جلوگیری از آسیب به دشمنان طبیعی این آفت به جای سم پاشی از ولک پاشی زمستانه و تابستانه به مقدار 1 درصد استفاده شود.

زمان خروج پوره ها از دیازینون60 درصد مقدار 1.5 تا 2 در هزار استفاده شود.

سپردار بنفش

سپردار زرد مرکبات

نام لاتین: Aonidiella citrina

نام راسته و خانواده: Homoptera/Diaspididae

مناطق انتشار: نواحی شمال کشور و خوزستان

میزبان ها: مرکبات، شمشاد رسمی، فیکوس، انجیر، نسترن، مو، زیتون، کاملیا، شمشاد جنگی، برگ ب و، یاس و غیره

مورفولوژی

یکی دیگر از آفات زیتون سپردار زرد است که از نظر شکل ظاهری شباهت زیادی به سپردار قرمز دارد،

ولی سپر حشره ماده کاملاً مسطح و به رنگ زرد روشن است.

این سپردار دارای پرده شکمی بوده و اگر با نوک سنجاقی سپر حشره را بلند کنیم،

بدن ماده نیز همراه سپر از روی گیاه میزبان برداشته می شود.

حشره ماده زرد رنگ قلوه ای شکل است.

زیست شناسی

سپر دار زرد زمستان را به شکل پوره سن دوم و یا ماده بالغ می گذراند،

در بهار پوره ها کامل شده و اوایل خرداد ماه شروع به زاییدن می نمایند.

پوره ها تا موقع تثبیت چند ساعتی حرکت نموده، سپس بر روی میزبان مستقر و ثابت شده و روی خود ترشح ماده مومی کرده و بدین ترتیب سپر تشکیل می گردد.

نسل دوم از اواسط مرداد تا اواخر شهریور و حتی مهر ماه فعالیت دارد.

این آفت دارای دو نسل کامل و یک نسل ناقص می باشد.

خسارت

سپردار زرد اغلب در سطح زیرین برگ به شکل دسته جمعی از شیره نباتی تغذیه می کند.

کمتر در سطح رویی برگ و روی میوه، شاخه و حتی تنه درخت دیده می شود.

در نتیجه حمله شدید برگ ها زرد، میوه ها ریخته، درخت ضعیف و میزان محصول نقصان می یابد.

کنترل

سپردار زرد مورد حمله زنبور های پارازیت Prospaltella sp  و Aphytis chrysomphali و قارچ   juruanum Fusarium  قرار میگیرد. در مورد مبارزه شیمیایی نیز می توان در هنگام ظهور  همچنین قارچ حداکثر پوره ها اقدام به سمپاشی نمود.

شپشک های زیتون (شپشک سیاه، شپشک قهوه ای، شپشک سفید، شپشک بنفش)

شپشک سیاه زیتون(saissetia oleae)

نام لاتین: Saissetia oleae

 نام راسته و خانواده: Homoptera/Lecaniidae

مناطق انتشار: نواحی شمالی کشور (رودبار گیلان، رامسر، بندر انزلی و لاهیجان و احتمالاً سایر مناطق

سواحل دریای خزر)

میزبان ها: زیتون، خرزهره، برگبو، ختمی درختی، مرکبات، ارغوان، مو، سماق، آفتابگردان، گل سرخ، به ژاپنی، بادمجان، مور و یک نوع کنگر وحشی

مورفولوژی

یکی دیگر از آفات زیتون شپشک سیاه با بدن ماده کامل کروی و کمی کشیده، به رنگ قهوه ای متمایل به سیاه می باشد.

کوتیکول یا پوست پشتی حشره سخت و دارای نقش برجسته و آشکاری مانند (≠) است

با آغاز تخمریزی کم کم برآمدگی پشتی حشره بیشتر و تیره می شود.

تراوش مومی غده های لولهای برای ساختمان پوشش سخت پشتی حشره بکار می رود.

تولیدمثل ماده از طریق دخترزایی صورت می گیرد.

زیست شناسی

شپشک سیاه زیتون زمستان را به صورت پوره سن یک یا سن دو و بیشتر در پشت برگ ها و کنار رگبرگ ها می گذراند.

پوره ها با فرا رسیدن بهار زندگی خود را از سر گرفته و برای دسترسی به شیره گیاهی فراوان تر از روی برگ ها به سمت شاخه های جوان و آبدار می روند.

در ماه های خرداد و تیر این پوره ها به سن سه رسیده و با آماده شدن دستگاه زادآوری که نشانه آن نیمکرهای شدن بدن، سختتر و تیره شدن رویه پشتی است، بارور شده و تخمریزی را آغاز می کنند.

در پایان تخمریزی که خود حشره مرده است،

بدن آن مانند کاسه وارونه یا سرپوشی که از لب هها به گیاه میزبان چسبیده باشد، تخم ها را در بر می گیرد.

ظهور پوره ها از اواسط مرداد آغاز و تا پایان مهرماه ادامه دارد.

بیشتر آنها در جستجوی محل خوبی برای مکیدن شیره گیاهی به پشت برگ و کنار رگبرگ ها می روند،

در این موقع با وزیدن باد یا چسبیدن به پای حشرات یا پرندگان و یا طرق دیگر بر روی درختان نزدیک و دور برده شده و منتشر می شوند.

این حشره در رودبار گیلان فقط یک نسل در سال دارد، در حالیکه در کناره دریای مازندران دو نسل در سال دارد،

یعنی زمستان را به صورت ماده کامل و پوره سن دو گذرانده و در فروردین و اردیبهشت تخمریزی می کند.

خسارت

این حشره روی برگ، سرشاخه های جوان و گاهی روی شاخه های کلفت درختان زندگی کرده و شیره گیاه میزبان خود را می مکد.

زیان آفت همیشه با ترشح عسلک فراوانی روی شاخه و برگ گیاه همراه است.

کپک سیاه یا قارچ دوده به خوبی روی عسلک پرورش یافته

مانند لایه نازک سیاهی برگ ها و سرشاخه ها را پوشانده و از رسیدن روشنایی و تابش آفتاب به پهنک برگ ها جلوگیری می کند.

سرانجام حمله آفت ریزش بر گها ، خشک شدن سرشاخه ها، کم شدن باروری درخت و کمکم نابودی آن را فراهم می سازد.

کنترل

 دشمنان طبیعی شپشک

Adalia sp. •  کفشدوزک آدالیا

Chilocorus bipustulatus ( •  کفشدوزک نقطه دار (دو لکه ای)

Coccinella 14 punctata •  کفشدوزک چهارده نقطه ای

مبارزه شیمیایی هنگامی باید انجام شود که آفت بیشتر در دوره پورگی و به ویژه پوره سن یک باشد.

برای سمپاشی آفات زیتون میتوان از سوپراسید، سوین و یا دیازینون همراه با امولسیون روغنی مانند سیترول یا ولک استفاده که سمپاشی ۱۵-۲۰ روز بعد تکرار شود.

  1. هرس پاییزه
  2. رعایت بهداشت باغات
  3. کاهش مصرف کودهای ازته
  4. کاهش روغن پاشی با روغن امولسیون شونده 80 درصد در زمستان بر علیه پوره ها توصیه می‌شود.
  5. استفاده از دیازینون60 درصد  در هزار هنگام خروج پوره‌هاو تکرار آن هر 15 تا 20 روز توصیه می‌شود.

شپشک سیاه

پسیل زیتون(Euphyllura olivina)

نام لاتین: Euphyllura olivina

 نام راسته و خانواده: Homoptera/Aphalaridae

مناطق انتشار: گیلان، فارس و جیرفت

میزبان ها: زیتون اهلیO. ferruginea و زیتون جنگلی (Olea europea)

مرفولوژی

یکی دیگر از آفات زیتون پسیل، حشره کوچکی به رنگ زرد تا سبز روشن، در برخی خاکستری تا قهوه ای روشن است.

بال های رویی کمی کلفت، پهن، چهارگوش و با رگبال های آشکار و بال های زیری نازک و شفافند.

سر حشره پهن، به طوریکه عرض آن حدود دو برابر طول آنست.

شکم کوتاه و دارای ضمائم جفت گیری رشدکرده می باشد.

پوره ها بدون بال، بدنشان خوابیده و کم و بیش شفاف است. پوره های نوزاد قرمز آجری است.

زیست شناسی

این آفت زمستان را روی سرشاخه ها کنار برگ ها، جوانه ها و شکاف های پوست درخت زیتون و همچنین روی پاجوش های انبوه پای درخت به صورت حشره کامل می گذراند.

حشرات ماده در آغاز بهار هنگام باز شدن جوانه ها در نوک سرشاخه ها روی برگهای نورسته و گاهی روی ساقه های گل دهنده تک تک و نزدیک هم تخم گذاری می کنند.

پوره ها روی سرشاخه ها و خوشه های گل زیر توده های پنبه مانند با مکیدن شیره گیاهی زندگی می کنند.

حشره پس از گذراندن سه دور پورگی و دو دوره پیش شفیرگی و شفیرگی کامل و بالدار می شود.

پس از پایان یافتن نسل بهاره و پرواز پسیل بالدار هیچگونه نشانی از نسل های پسبه اره آن دیده نمی شود،

بنابراین چنین تصور میرود که در نواحی گیلان این آفت بیش از یک نسل در سال ندارد.

خسارت

این آفت را کشاورزان از توده های مومی سفیدرنگی که روی سرشاخه درختان زیتون پدید می آورد،

به خوبی میشناسند و به علت عسلک شیرینی که پوره ها از غده های انتهای شکم خود در لابلای تارهای مومی می تراوند، آن را عسلک می نامند.

پوره های پسیل با مکیدن شیره گیاهی سرشاخه های نورسته موجب ریزش بسیاری از غنچه های گل زیتون پیش از باز شدن آنها می شوند

با تراوش انبوهی از تارهای مومی سفید به روی خوشه های گل از بارور شدن آنها و تشکیل میوه جلوگیری می کنند و از این راه زیان فراوانی به بار می آورند.

پوره ها همچنین با عسلک ترشح شده سرشاخه ها و برگ ها را آلوده کرده و محیط خوبی برای رویش قارچ فوماژین یا دوده فراهم می کنند.

گاهی پوشش این قارچ روی پهنه برگ ها و سرشاخه های جوان چنانست که تنفس گیاهی را بهم زده و باعث ریزش برگ ها و خشک شدن شاخه ها می شود.

کنترل

  1. دشمنان طبیعی پسیل زیتون دو گونه بالتوری به اسامی Chrysopa sp. و Chrysopa vulgaris و یک گونه زنبور انگل به نام Psyllaephagus sp بوده که انبوهی آن را تا حدودی کاهش می دهند.
  2. مبارزه شیمیایی در آغاز پدیدار شدن پوره ها و هنگامی که تارهای مومی روی شاخه و برگ درختان دیده می شوند بایستی انجام گیرد.
  3. چون سمپاشی درختان برای حشرات شکاری و زنبورهای پارازیت آفات زیتون زیانآور می باشد و از باروری گل های زیتون نیز جلوگیری خواهد کرد،
  4. دوران سمپاشی بایستی کوتاه بوده و پیش از باز شدن غنچه های گل پایان یابد.
  5. در ضمن از سموم کم دوام و بی ضرر برای حشرات مفید نظیر تیودان ۳۵ درصد به نسبت ۱٫۵در هزار استفاده گردد.
  6. هرس بهاره و پاییز
  7. حذف پاجوش‌ها و نرک‌ها در تابستان، پاییز و زمستان
  8. عدم کاربرد کودهای نیتروژنه
  9. انجام آبیاری و تقویت درختان و استفاده از مالاتیونEc 57% مقدار 2 در هزار،

دیازینونEc60% مقدار 1 در هزار

روغن پاشی زمستانه با روغن ولک 1 تا 2 درصد انجام شود.

پسیل زیتون
پسیل

پسیل زیتون

شپشک سفید توت(Pseudaulacaspispentagona)

مباره بیولوژیک با زنبور پروسپالتا و استفاده از دیازینون60 درصد مقدار به 1 در هزار هنگام خروج پوره‌ها توصیه می‌شود.

شپشک سفید زیتون

مگس زیتون(bactrocera oleae)

  1. شخم زمستانه و نابودی شفیره‌ها
  2. برداشت زود هنگام میوه
  3. جمع کردن میوه‌های آلوده
  4. استفاده از کارت زرد به همرا فرمون 10 تا 15 تلهدر هکتار
  5. طعمه پاشی با استفاده از مالاتیون(2 در هزار) +پروتئین هیدرولیزات یا دیمتوات(1 در هزار) + پروتئین هیدرولیزات یا دلتامترین(1 در هزار) + پروتئین هیدرولیزات(2 تا 5 درصد)

مگس زیتون
مگس زیتون

شب پره جوانه خوار زیتون(palpita unionalis)

  1. حذف پاجوش‌ها، سرشاخه‌ها و برگ‌های آلوده
  2. غوطه ور کردن نهال‌ها در محلول 1 تا 1.5 در هزار با سمومی مانند مالاتیون یا دیازینونبه همراه 1 درصد روغن به مدت 5 دقیقه

شب پره جوانه خوار

شب پره چوبخوار زیتون(euzophera pinguis)

  1. هرس و سوزاندن شاخه‌های با آلودگی زیاد
  2. استفاده از چسب هرس و سموم مسی روی زخم‌ها
  3. کوددهی مناسب درختان
  4. پاشیدن محلول آهکی(30 تا 40 کیلوگرم آهک+100 لیتر آب+یک کیلوگرم نمک طعام) روی تنه درختان
  5. استفاده از مالاتیون 1.5 لیتر + 2 لیتر روغن + 100 لیتر آب بعد از تفریخ تخم و قبل از نفوذ لارو سن اول درون پوست درخت

شب پره چوبخوار
چوب خوار

کرم خراط یا پروانه فری(zeuzera pyrina)

  1. استفاده از خمیر آنتی تارلو یا زئوزراندر سوراخ‌های ایجاد شده توسط لارو
  2. هرس و سوزاندن شاخه‌های آلوده
  3. تغذیه درختان با کودهای مورد نیاز.

خراط زیتونم

پروانه خراط زیتون

کنه‌های گال زا(aceria oleae)

  1. استفاده از نهال‌های سالم برای احداث باغ
  2. ضدعفونی نهال طبق دستورالعمل

کنه گال زا

نام فارسی: كنه قرمز پاكوتاه زیتون

نام لاتین: Brevipalpus olearius

نام راسته و خانواده: Acari/Tenuipalpidae

مناطق انتشار: رودبار

میزبان ها: زیتون

سوسک چوبخوار زیتون

نام لاتین: Apate monachus

 نام راسته و خانواد: هColeoptera/Bostrychidae

مناطق انتشار: نواحی شمالی و جنوبی کشور

میزبان ها: اکالیپتوس، گلابریشم، گز، زیتون و تعدادی از درختان میوه یکی دیگر از آفات زیتون … است.

مورفولوژی

یکی دیگر از آفات زیتون سوسک چوبخوار به رنگ سیاه براق است.

سر آن به علت قرار داشتن در پایین سینه از پشت دیده نمی شود.

پشت سینه اول برآمده و در قسمت جلویی دارای خارهای درشت کوتاه است.

در حشرات ماده پیشانی از موهای متراکم طلایی پوشیده شده و در وسط سر نیز دو برآمدگی مثلثی شکل شاخمانند وجود دارد.

بالپوش ها در انتها شکستگی تند دارند.

لاروها سفید رنگ با بدنی خمیده و پشت سینه برآمده می باشند.

زیست شناسی

آفت یک نسلی است و زمستان را به صورت لاروهای کامل می گذراند. ظهور حشرات کامل تدریجی است.

لارو در زیر پوست و در قسمت سطحی استوانه مرکزی مستقر شده و از چوب شاخه های اصلی و تنه درختان تغذیه می کند.

سوسک پوستخوار زیتون

نام لاتین: Phloeotribus scarabaeoides

نام راسته و خانواده: Coleoptera/Scolytidae

مناطق انتشار: استانهای شمالی و مرکزی کشور

میزبان ها: زیتون، زبان گنجشک و یاس خوشه ای

مورفولوژی

یکی دیگر از آفات زیتون سوسک پوستخوار، سوسک کوچکی به طول  ۲-۲٫۵میلیمتر با رنگ های متنوع است.

بالپوش ها خاکستری مایل به زرد و شیاردار و قسمت جلویی آنها و قفسه سینه از موها و خارهای ریز کوتاه به رنگ روشن پوشیده شده است.

شاخک متشکل از ۳ مفصل بادبزنی شکل با مبدأ یکسان می باشد.

لاروها سفیدرنگ، فربه، چروکدار، خمیده و بدون پا با سر کوچک که به وضوح از قفسه سینه متمایز است.

زیست شناسی

آفت مزبور بر حسب شرایط آب و هوایی ۲-۴ نسل در سال دارد.

زمستان را ممکن است به صورت لارو، حشره کامل و یا شفیره باشد.

به مجرد گرم شدن هوا سوسک های بالغ پناهگاه زمستانی خو د را ترک کرده، شروع به تغذیه و ایجاد دالان در چوب می کنند.

حشره ماده پس از حفر دالان در فواصل مشخصی در کف یا دیواره آن تخمریزی می کند.

سوسک های نر خاک اره حاصل از حفر دالان را به بیرون می ریزند.

دالان های لاروی عمود بر دالان مادری است.

لاروها پس از تکمیل شدن در انتهای دالان لاروی حجره بیضی شکلی ایجاد کرده و در آنجا به شفیره تبدیل می شوند.

فعالیت این آفت بیشتر روی شاخه های شکسته و ضعیف می باشد.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا