زراعت

گیاهشناسی یونجه

گیاهشناسی یونجه

یونجه: (Alfaalfa ,Medicago sativa  )

از تیره لگومینوز بوده و به علت غنی بودن از پروتئین ،کلسیم و ویتامین و خوش خوراک بودن و درصد کم سلولز در ردیف بهترین گیاهان علوفه ای قرارمی گیرد و به آن طلای سبز میگویند.  

یونجه اولین گیاه زراعی است که بعنوان علوفه کشت شده است.

یونجه گیاهی است علفی و چند ساله که ارتفاع آن تا یک متر می رسد برگ های آن دارای سه برگچه می باشد.

برگچه های نوک تیز، سبز رنگ و بیضی شکل است.

گل های یونجه بشکل سبز و برنگ بنفش تیره یا آبی روشن است.

میوه یونجه مانند صدف بوده و دانه داخل میوه مانند لوبیا ولی کوچکتر از آن می باشد.

یونجه ریشه ای بسیار عمیق درد و ریشه آن تا سه متر بداخل زمین نفوذ می کند.

و بنابراین منبع ویتامین ها و مواد معدنی است که از خاک می گیرد .

یونجه از زمان های بسیار قدیم در ایران کشت می شده است.

خاستگاه یونجه منطقه شمال غرب ایران ،منطقه آناتولی شمال ترکیه و منطقه قفقاز می باشد.

یونجه درحدود 65 گونه دارد و با تعداد زیادی واریته در تمام نقاط جهان پراکنده شده است.

که ازاین تعداد 33 درصد چندساله و بقیه یک ساله و علف هرز دیده می شود.

سطح کشت یونجه درایران 560 هزارهکتار می باشد.

و در حدود پنج قرن قبل از میلاد مسیح از یاران به یونان برده شد.

و در قرن هفتم بعد از میلاد به اروپا راه یافت.

یونجه در ایران در مناطق مرکزی و جنوبی به مقدار بسیار زیاد کشت می شود.

زنبور عسل گل یونجه را دوست دارد و از آن شهد زیادی بدست می آورد و تبدیل به عسل می کند.

پرورش این گیاه در قدیم برای تهیه علوفه چهارپایان بوده ولی در حال حاضر بعلت درا بودن مواد مغذی به مصرف غذایی نیز می رسد.

ترکیبات شیمیایی

یونجه سرشار از ویتامین های A,C,E,K و همچنین دارای آمیلاز که انزیم مخصوص هضم مواد نشاسته ای است می باشد.

آنزیم های بسیاری در یونجه یافت می شود بعنوان مثال می توان از امولسین ،اینورتاز ، و پکتیاز نام برد.

یونجه دارای حدود ۲۰%پروتئین می باشد پروتئین های موجود در یونجه عبارتند از:

لیزین ،آرژنین ، هیستیدین ، آدنین ، فنیل آلانین ،آسپاراژین و سیستین.

یونجه دارای اسید فسفریک نیز هست یونجه همچنین دارای منیزیم ، آهن و مقدر جزئی ارسنیک و سیلیس است.

بنابراین یونجه از نظر مواد غذایی بسیار قوی است و غذای خوبی برای انسان و حیوانات است.

گونه های زراعی:

  • یونجه‌های ایرانی عبارت‌اند از: همدانی، بمی، یزدی، قره یونجه، بغدادی، مهاجرانی، قره یونجه خورونده، هراتی، افغانی، فامنین و دشته ای،نیک شهری
  • یونجه خارجی موآپا – سونورا – سی ریور –سکوئل – ماسیرسا- رنجر- کانادایی- هاردیگان- ترکستانی،سی یو اف 101
1-یونجه ی معمولی ( Medicago sativa  )  :

با گل های به رنگ ارغوانی، بنفش، آبی مهمترین گونه زراعی در جهان است.

و بیش از 90 درصد یونجه زراعی در ایران مربوط به این گونه است.

ارتفاع بوته دراین گونه از60سانتیمتر تا100سانتیمتر متغیر و نسبت به گرما و سرما مقاومت خوبی دارد.

2-یونجه ی داسی شکل یا گل زرد(Medicago falcate  ):

 با گل های زردرنگ و میوه ی داسی شکل در تکامل یونجه معمولی نقش مهمی ایفا کرده است.

مقاومت به سرمایش بسیاربالا بوده و تحت پاره ای شرایط سرمای 60-  درجه سانتی گراد را به خوبی تحمل می کند.

3- یونجه Medicago Media  :

این گروه از تلاقی یونجه های گروه 1و2 بوجودآمده و برای کاشت در مناطق معتدل مناسب است.

گل های این گونه به رنگ های صورتی، سفید، زرد قابل مشاهده می باشد.

ارتفاع این یونجه از80-50سانتی متر متغیر می باشد.

یونجه
گیاهشناسی یونجه

مشخصات گیاه شناسی:

الف : ریشه :     

یونجه دارای 2 نوع ریشه می باشد.      

1 – ریشه اصلی:

مستقیم – عمیق – ضخیم که در شرایط مناسب بافت خاک میتواند تا عمق 7 متری در خاک نفوذ کند.

2 – ریشه های جانبی:

که از ریشه اصلی منشعب شده و وظیفه استحکام گیاه در خاک و جذب آب و املاح را بر عهده دارند.

گره های تثبیت کننده ازت از گروه باکتریهای Rhizobium  meliloti   

از جنس باکتریهای همزیست ( ریزوبیوم ) بر روی این ریشه ها تشکیل می شوند .

ب – ساقه:

ساقه اصلی یونجه به مرور زمان در نزدیک سطح زمین ضخیم و چوبی شده و به یک طوقه تبدیل می شود.

در محل طوقه جوانه هایی وجود دارند که بعدا به ساقه های یونجه تبدیل می شوند.

تعداد ساقه هایی که از طوقه خارج میشود بسته به ژنوتیپ بین  5  تا  40  عدد متغیر است.

ارتفاع ساقه ها نیز بین  40  تا  80  سانتیمتر و گاهی  1  متر  نیز می رسند.

ساقه های سبز دارای مغز زیادی بوده و ارزش قابل توجهی دارد در صد پروتئین نیز در اندام های مختلف یونجه متفاوت است.

بطوریکه در ساقه های اصلی  10  تا  11  در صد  در شاخه ها  13  تا  16  در صد در برگ ها  21  تا  23  در صد و در گل ها  31  تا  34  در صد می باشد .

ج – برگ ها:

 یونجه بعد از جوانه زنی یک جفت برگ بنام برگ های کوتیلدون ( برگهای لپه ای ) بوجود می آورد.

که از مرکز آنها اولین برگ ساده قلبی شکل با دم برگ طویل ظاهر می شود.

برگ های اصلی بصورت 3 برگچه ای می باشد برگچه ها بیضوی با حاشیه ای مضرس و کرک دار بودهو

بطوری که برگچه وسطی با یک دم برگچه کوتاه ولی 2 برگچه کناری بدون دم برگچه به دمبرگ اصلی متصل میشود .

د – گل:

 آرایش گل بصورت خوشه ای مرکب دم گل بسیار طویل که در آن  5   تا  50 گل ممکن است وجود داشته باشد.

کاسه گل از 5 کاسبرگ متصل بهم درست شده و جام گل شامل 5 گلبرگ به قرار زیر است.

بزرگترین گلبرگ استاندارد یا درفش نامیده می شود.

2 گلبرگ کوچک بال( Wing  petal    ) نامیده می شود.

2 گلبرگ از همه کوچکتر ناو( Keel petal    )خوانده می شود. 

  تعداد پرچم ها 10 عدد است که از این تعداد 9 عدد بهم پیوسته و یکی آزاد می باشد.

چنین وضعیتی(9+1) را دیادلف میگویند اگه پرچم ها با هم باشند مونودلف می گویند.

یونجه گیاهی است دگرگشن( آلوگام) ولی حدود 10درصد نیز خود گشنی دارد.

تلقیح بوسیله حشرات بویژه زنبوران عسل انجام می گیرو

د زمانی که زنبورها برای جمع آوری شهد بر روی گل می نشینند.

به محض تماس بدن آنها گلبرگ های ناو پاره شده و پرچم ها آزاد و بشدت به درفش برخورد می کنند.

در نتیجه عمل لقاح صورت می گیرد عمل آزاد شدن اندام جنسی از گلبرگ های ناو به منظور لقاح و گرده افشانی را تریپینگ می نامند( Tripping ) لازم به یاد آوری است.

که به منظور تولید علوفه عمل تریپینگ زمانی لازم نیست و فقط زمانی که هدف بذر گیری  این عمل انجام می شود.

ر: میوه :

میوه یونجه بصورت یک نیام پیچ دار و حلزونی با بذر های کلیوی شکل می باشد.

بذر ها به رنگ زرد یا مایل به قهوهای با وزن 1000 دانه 2تا 3گرم دیده می شود.

ازدیاد یونجه با بذر است ولی به صورت غیر جنسی نیز از طریق قلمه و ساقه و ریشه قابل تکثیر می باشد.

قوه نامیه در حضور یونجه کم و پس از 3 سال بشدت کاهش می یابدو

لذا برای کاشت بهتر است از بذر های یکساله استفاده شود.

 

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا