زراعت

کاشت، داشت و برداشت یونجه

کاشت، داشت و برداشت یونجه

کاشت

یونجه مدت زیادی زمین را می پوشاند و همه ساله نیز از آن در چندین چین یا نوبت محصول برداشت می شود.

لذا آماده کردن زمین برای کشت دارای اهمیت فراوانی است.

به دلیل کوچک بودن بذور بستر بذر باید نرم و خاک دانه ها کوچک باشد.

یونجه گیاهی است که هم به صورت پاییزه و هم به صورت بهاره امکان کشت آن وجود دارد.

 برای کشت بهاره زمین مورد نظر را در پایییز سال قبل به عمق 15تا 30 سانتیمتر شخم می زند.

اضافه کردن 20 تا 30 تن کود دامی پوسیده به ازای هکتار قبل از شخم پاییزه توصیه می شود.

در بهار 1یا 2 هفته قبل از کاشت شخمی عمود بر شخم اصلی اعمال و مزرعه را دیسک می زنند.

بهتر است به منظور تسطیع از ماله یا تسطیع کن های ویژه یونجه استفاده شود.

يونجه را در مناطق سرد و معتدل در بهار و نيمه اوّل شهريور بايد كاشت.

در منطقه طارم مي توان در اوايل پاييز و اواخر زمستان (اسفند ماه) كاشت.

در مناطقي كه زمستان هاي سخت دارند بهتر است يونجه را در بهار كاشت.

حداقل درجه حرارت براي شروع جوانه زني يونجه يك درجه سانتيگراد و درجه حرارت مناسب براي كاشت حداقل ده درجه سانتيگراد مي باشد.

انواع کاشت یونجه

بذر کار یا با دست انجام می شود.

فاصله بین ردیف ها 140 تا 150 سانتی متر و عمق کاشت 1 الی 3 سانتی متر در نظر گرفته می شود.

به دليل دوام چندين ساله يونجه و به واسطه اين كه در طول عمر آن فقط يك بار عمل كاشت انجام مي شود، بايستي زمين آن را به خوبي آماده نمود.

يك شخم عميق براي كاشت پاييزه در بهار همان سال و براي كاشت بهاره در پاييز سال قبل لازم است.

با انجام اين شخم بقاياي علف هاي هرز چندين ساله به خصوص ريشه ها در معرض آفتاب قرار گرفته و خشك شده و از بين مي روند.

ضمن اين كه نزولات آسماني بهتر در خاك ذخيره شده و بقاياي محصول قبلي تا زمان كاشت يونجه ، به خوبي می پوسند.

در موقع كاشت يك شخم سطحي تر براي آماده شدن بهتر زمين زده مي شود.

براي خرد شدن كلوخه ها زمين را دو بار عمود بر هم ديسك مي زنيم.

در صورت وجود بقاياي محصول قبلي و ريشه هاي علف هاي هرز در سطح خاك ، از هرس يا دندانه براي جمع آوري آنها استفاده مي كنيم.

پس از آن زمين را توسّط تسطيح كن (لولر) تسطيح مي كنيم.

تسطيح بهتر زمين در آبياري يكنواخت زمين، سبز شدن يكنواخت بوته ها و همچنين در كيفيّت بهتر كار ماشين هاي برداشت مؤثر است.

انتخاب طول كرت بر اساس شيب زمين و نوع خاك انجام مي گردد.

هر چقدر شيب زمين بيشتر و بافت خاك سبك تر باشد، طول كرت كمتر است.

پس از تسطيح مي توان توسط كودپاش سانتريفوژ اقدام به كودپاشي كرد.

توسط بعضي از بذركارها عمل كودپاشي و بذركاري مي تواند همزمان انجام مي شود.

بذرپاشي به دوصورت يا به وسيله دست و يا توسط دستگاه هاي بذرافشان انجام مي گيرد.

درصورت عدم دسترسي به ماشينهاي بذرافشان مي توان بذر يونجه راتوسط كارگر با تجربه درسطح خاك پاشيده.

و سپس توسط دندانه يا ديسك سبك ويا از طريق كشيدن سرشاخه هاي درختان ( درسطوح كوچك ) بر روي زمين بذر ها را در عمق كمي از خاك قرار داد.

روش ديگر

استفاده ازماشين هاي بذرافشان است.

ماشين هاي بذر افشان داراي مخازن بذر و كود هستند و كاشت بذر و اضافه كردن كود به زمين را توأماً انجام مي دهند.

اين دستگاه ها داراي دوغلطك هستند كه بذ ر به صورت آزاد ازمخزن بذر  بين دو غلطك به طور يكدست پاشيده مي شود.

غلطك جلو باعث به هم فشردن بستر بذر و غلطك عقب باعث دفن كردن بذر وبه هم فشردن خاك مي شود.

– آماده سازی زمین

یونجه گیاهی چند ساله است، لذا بازدن شخم عمیق ،دیسک ،لولر بسترکاشت آماده می شود.

خاک های خوب وحاصل خیز با کلسیم کافی برای یونجه مناسب( واکنش خاک۵/۷-۵/۶= PH )است.

۲-تناوب زراعی

عمرمفید واقتصادی یونجه درمواردی ۷-۵ سال است.

و بعد از برگرداندن یونجه بعلت تثبیت ازت در خاک بوسیله ازتوباکترهای ریشه گیاه کاشت نباتات وجینی مانند سیب زمینی – غلات – یونجه درنظرگرفته می شود.

۳- تاریخ کاشت

یونجه را می توان دردو فصل پائیز و بهار کاشت نمود.

کاشت پائیزه برکاشت بهاره ارجحیت دارد.

کاشت پائیزه: در مناطق سرد استان اوائل شهریور ماه و در مناطق سرد معتدل تا اواسط شهریور ماه کشت انجام گیرد.

کشت بهاره: دربهار معمولا”بعداز رفع سرمای بهاره از نیمه دوم اردیبهشت ماه الی خرداد ماه انجام داد.

۴- عمق وروش کاشت

عمق کاشت بذر حدود۲-۱ سانتیمتر است البته با توجه به نوع خاک،

عمق کاشت می تواند تغییر یابد. در خاک های رسی و سنگین کمتر و در خاک های شنی و سبک عمق کاشت می تواند کمی بیشتر شود.

بذرپاشی یونجه به دو طریق صورت می پذیرد.

۱- دستپاش ۲- ماشینهای بذرافشان از نکات مهم در بذرکاری یونجه،

این است که سعی شود بذر بطور یکنواخت درسطح مزرعه پخش شده و به اندازه کافی با خاک پوشیده گردد.

۵- مصرف کودهای شیمیایی

براساس آزمون خاک میزان کود مورد نیاز و روش مصرف کود شیمیایی در زراعت یونجه تعیین گردد.

کودهای شیمیایی فسفره، پتاسیمی و برخی از کودهای ریزمغذی قبل از کشت مصرف گردند.

با توجه به اینکه یونجه از خانواده لگومینوز بوده و قادر به تثبیت ازت هوا توسط باکتری های موجود در گره های ریشه که عمدتاً از خانواده ریزوبیوم می باشد.

لذا مصرف ۲۵ کیلوگرم ازت خالص در هکتار (هنگام آماده سازی زمین)

قبل ازکاشت توصیه می شود ( به منظور افزایش کارایی جذب ازت هوا توسط این میکروارگانیسم ها حتی المقدور از مصرف کود ازته خودداری گردد).

با توجه به اثرات مفید کودهای پتاسیمی

بر خصوصیات کمی و کیفی یونجه و برابری نیاز غذایی یونجه به عناصر ازت و پتاسیم، در صورت توصیه کارشناس، مصرف این کود الزامی است.

در سال دوم درصورت بروز علایم کمبود عناصر غذایی

به منظور بررسی وضعیت تغذیه ای کشت یونجه با مشورت کارشناس تغذیه و با انجام تجزیه برگ و آزمون خاک، کود مورد نیاز تعیین و توصیه می گردد.

۶- میزان و نوع بذر مصرفی و تراکم بوته

استفاده از اکوتیپ های یونجه همدانی مانند(قهاوند ، فامنین و کوه زره ) در استان توصیه می شود.

از ارقام خارجی رقم یونجه دیابلوورده در استان دارای عملکرد بالایی می باشد.

تراکم لازم برای تولید علوفه یونجه، مصرف میزان ۳۰- ۲۵ کیلوگرم بذر و فاصله ردیف کاشت ۵۰ سانتیمتر در هکتار است.

بیشترین عملکرد علوفه از مصرف این مقدار بذر و فاصله ردیف کاشت ۱۶ تن علوفه خشک در هکتار حاصل شده است.

تراکم لازم برای تولید بذر، مصرف مقدار ۱۵-۱۰ کیلوگرم بذر موقع کاشت در هکتار با فاصله ردیف کاشت۵۰ سانتیمتر مناسب است.

که بکاری این تراکم در استان ، دارای بیشترین عملکرد بذری با تولید ۵۰۰ کیلوگرم بذر در هکتار بوده است.

۷- آبیاری یونجه

یونجه در اوائل کاشت به ویژه در مرحله جوانه زنی به کم آبی و شوری خاک حساس است.

بعد از آبیاری اول برای جلوگیری از سله بستن بعد از سه روز آبیاری تکرار شود.

و بعد از سبز مزرعه، بسته به توع بافت خاک،

مرحله فیزیولوژیکی رشد و شرایط آب و هوایی محل کشت دور آبیاری بین ۱۲-۷ روز می باشد.

عمليات داشت 

1-واكاري :

در مزارع يونجه معمولا در سال اول لكه هاي خالي در سطح مزرعه ديده مي شود.

الف : پايين بودن قوه  ناميه  بذور يونجه

  ب : توزيع غير يكنواخت بذر در كشت دست پاش

پ : سبز نشدن بذري كه در اعماق قرار گرفته اند

ج : سله  بستن خاك، خالي ماندن محل گياه همراه: خالي ماندن اين محل ها به تدريج موجب توسعه علف هاي هرز شده.

لذا بعد از برداشت چين اول در اين محل اقدام به بذر پاشي مي كنند. 

2 – كود دادن :

علاوه بر كودهايي كه قبلا و در موقع كاشت به زمين اضافه مي شود.

به نسبت محصولي كه ساليانه از زمين برداشت مي شود.

همه ساله در آخر پاييز بسته به نياز خاك از كود  پتاسه  يا فسفره  استفاده مي كنند. 

3-آبياري :

نياز آبي يونجه بالا و راندمان مصرف آب دراين گياه پايين است.

در يونجه قبل از كاشت براي اينكه خاك تا عمق يك متري مرطوب شود، يك آبياري سنگين لازم است.

واگر ضروري باشد براي جوانه زدن بذر، يك آبياري سبك بعد از كاشت انجام مي شود.

به فاصله كمي پس از آن براي جلوگيري از سله بستن خاك يك آبياري سبك صورت مي گيرد.

بعد ازخروج گياه ازخاك مي توان آبياري را براي حدود 3 هفته در مناطق معتدله

(در مناطق گرم اين زمان كوتاه تر است) به تاخير انداخت و پس از ان تا زمان اولين برداشت يك آبياري كافي است.

دريونجه استقرار يافته، ميزان مصرف آب وفاصله بين دو آبياري بستگي به شرايط آب و هوايي دارد.

فاصله هر دور آبياري به درجه حرارت هوا و نوع خاك(سبك يا سنگين)بستگي دارد.

يونجه در سال 15-30نوبت آبياري مي شود.

در مناطق معتدل و سرد سير هر 8-10روز و در مناطق گرمسير 4-6روز يك مرتبه آبياري مي شود.

آبياري به سه صورت :

الف)آبياري غرقابي يا كرتي: اگر شيب زمين و غير يكنواخت باشد زارع مجبور به چنين آبياري مي شود.

 ب)آبياري نشتي يا رديفي: كه به منظور جلوگيري از سله بستن استفاده مي شود. 

ج ) آبياري باراني: در سال اول به علت كوبيده شدن خاك اين نوع آبياري ايجاد مشكل مي كند.

ولي از سال دوم به بعد باعث صرفه جويي در مصرف آب، حفظ رطوبت خاك، امكان توزيع كود همراه آب

4_ مبارزه با آفات بيماري ها و علف هاي هرز :

  يونجه در اوايل رشد از رشد بسيار كمي بر خوردار است كه امكان غلبه به علف هاي هرز در آن وجود دارد.

بدين ترتيب نه تنها رشد يونجه به تاخير مي افتد بلكه كيفيت علوفه برداشتي نيز كاهش مي يابد.

مهم ترين علف هرز مزارع يونجه گياه انگل گلداري به نام سس cuscuta   مي باشد.

اين گياه پس از رويش به دور ساقه پيچيده و ارتباط خود را با زمين قطع مي كند و با اندام مكنده خود از شيره پرورده گياه تغذيه مي نمايد

مقدار بذر :

مقدار بذر لازم براي كاشت يونجه به عوامل متعدّدي از جمله:

نوع زراعت (آبي يا ديم) و قوّه ي ناميّه ي بذر، شرايط آب و هوايي، كيفيّت آماده كردن زمين، روش كاشت و غيره بستگي دارد.

1ـ در حالتي كه زمين به خوبي آماده نشده و شرايط سخت تري براي استقرار گياه حاكم است.

2ـ بذر داراي قوّه ناميّه كم تري است.

3ـ علف هاي هرز به ميزان بيشتري شيوع داشته و تراكم بالا تري از گياه براي غلبه بر علف هاي هرز لازم است.

4ـ در زراعت هاي آبي نسبت به ديم و در روش كاشت با دست نسبت به كاشت با بذر كار مقدار بذر فرق می کند.

در زراعت هاي سنّتي در مناطق مختلف بين 30 تا 50 كيلوگرم در هكتار بذر مصرف مي شود.

در زراعت هاي مكانيزه مقدار مصرف بذر بين 25 – 15 كيلوگرم در هكتار است.

مزارعي كه براي بذر گيري اختصاص مي يابند براي نفوذ بهتر نور به داخل پوشش، بايستي يونجه را با تراكم كمتر كاشت.

لذا در اين حالت بذر مصرفي كمتر و حدود 15 كيلوگرم در هكتار است.

برداشت يونجه 

مهمترين عوامل در برداشت يونجه:

1 -ميزان عملكرد    2 – كيفيت علوفه    3 – تاثيري كه برداشت بر روي دوام گياه مي گذارد

زمان برداشت در يونجه عامل مهمي براي بدست آوردن علوفه با كيفيت بالاست.

اگر برداشت زودتر از موعد مقرر باشد كيفيت بالا ولي عملكرد پايين مي آيد.

و اگر ديرتر از موعد مقرر باشد كيفيت پايين و عملكرد بيشتر مي شود.

بهترين زمان براي برداشت يونجه زماني است كه 10-25 درصد مزرعه به گل نشسته باشد.

بايد توجه داشت كه يونجه اي را كه در پاييز كشت شده نبايد در سال اول برداشت كرد.

و يونجه اي را كه در بهار كشت شده براي تقويت گياه در زمان گل دادن كامل برداشت نمود.

هر اندازه فاصله زماني برداشت چين ها به هم نزديكتر باشند.

بدليل پايين بودن ميزان ذخيره كربوهيدرات ها و مواد غذايي گياه دچار صدمه مي شود.

لذا يونجه هرگز نبايد يونجه را قبل از رسيدن به ارتفاع 15-25 سانتي متر برداشت نمود.

موضوع ديگر در زمان برداشت يونجه ارتفاع برش از سطح خاك كه بايد 5-10 سانتي متر در نظر گرفته شود.

بهتر است درو در اوايل صبح انجام شود.

به منظور برداشت بذر زماني كه 75% غلاف ها به رنگ تيره در آمده برداشت صورت مي گيرد.

برداشت بذر:

قطع آبیاری مزرعه بذری یونجه درمرحله شروع به قهوه ای شدن غلاف ها

و برداشت غلاف های بذری در مرحله ۵۰% قهوه ای شدن آنها انجام میگردد.

باکمباین مخصوص برداشت نباتات دانه ریز قابل برداشت می باشد.

و محصول بذری بعد از استحصال باید بوجاری و سس گیری و کیسه گیری شود.

روش برداشت علوفه:

در زراعت های بزرگ با ماشین موور انجام میگردد.

بعد از ۷۲-۴۸ ساعت هواخوری با دستگاهی به نام ریک علوفه ردیف شده و

با ماشین بسته بندی (بیلر) شده و پس از جمع آوری بسته ها به انبار حمل می گردد.

برداشت یونجه
برداشت یونجه

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا