زراعت

ذرت علوفه ای

ذرت علوفه ای

دریانوردان در سفرهای دور دنیا گیاهان مختلفی را شناسایی نموده اند.

یکی از گیاهان شناسایی شده دارای دانه ای بود که طعم و پخت مناسبی داشت

پس از خشک شدن دانه از  آن آردی تهیه می نمودند که برای انسان قابل مصرف بود.

آنها این دانه را « میز » نام نهادند.

بعدها گیاه شناسانی مانند لینه نیز همین نام را به عنوان نام گونه آن تأیید کردند.

در زبان فارسی به این گیاه « ذرت » گفته می شود.

ذرت در تهیه خوراک دام ها به ویژه گاوها و طیور استفاده می شود.

اهمیت کشت

ذرت علوفه ای از محصولات مهمی است که به عنوان خوراک دام به ویژه گاو و گوسفند مطرح است،

بنابراین، کمیت (مقدار علوفه) و کیفیت (درصد پروتئین، نشاسته، مواد معدنی) علوفه آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

گیاه ذرت مواد قندي و نشاسته زیادي دارد و عملکرد علوفه ذرت به 80 تا 100 تن در هکتار می رسد.

این گیاه یکی از بهترین گیاهان براي تولید علوفه سبز است.

ذرت علوفه ای، علوفه بسیار خوش خوراکی جهت گاو و گوسفند است و شرایط مکانیزاسیون را به خوبی می پذیرد.

این نوع ذرت داراي مقادیر زیادي مواد معدنی مخصوصاً نیتروژن، فسفر، پتاسیم و کلسیم است و به آسانی هضم شده و

سیلوي آن براي دام های پرواري مناسب ترین خوراک است.

گیاهشناسی

ویژگی های گیاه شناختی ذرت، ذرت گیاهی از تیره گندميان 1 است.

ساقه آن بندبند، توپر و افراشته بوده و از آن شاخه های جانبي منشعب نمی شود.

فاصله گره ها در انواع مختلف حدود 6 تا 20 سانتی متر است.

ارتفاع ساقه ها از 3/ 0 تا 5 متر است ولی در شرایط مزرعه ارتفاع ساقه حدود 2 تا 3 متر است.

ارتفاع بوته ها به گونه ذرت و شرايط محيط رشد آن بستگی دارد.

متوسط قطر ساقه در ناحيه طوقه، حدود 3 سانتی متر بوده و دارای 8 تا 15 میان گره است.

تعداد برگ های ذرت 8 تا 48 عدد و به طور متوسط 12 تا 18 عدد است.

در ارقام زودرس تعداد برگ 6 تا 8 و در ارقام دیررس تا 48 عدد متغیر است.

هر برگ دارای غلاف و پهنک است که غلاف میان گره ساقه را در بر می گیرد.

ذرت دارای ریشه های قوی، انبوه اما سطحی است.

انواع ریشه در ذرت عبارت اند از:

1 – ریشه های اولیه:

این ریشه ها در موقع جوانه زدن از بذر به وجود می آیند و تعداد آنها 3 تا 5 عدد هستند.

ریشه های اولیه رشد سریعی دارند و انشعاباتی از آنها به وجود می آیند که تا عمق نسبتاً زیادی در خاک نفوذ می کنند.

2- ریشه های دائمی یا تاجی:

این نوع ریشه ها در نزدیکی سطح خاک به وجود می آیند و حدود 2 تا 2/5 متر به سمت پایین و 1 تا 5/ 1 متر به اطراف نفو می کند .

3-  ریشه های محافظ یا نگه دارنده:

این ریشه ها از دومین تا هفتمین گره ساقه که در بالای سطح خاک قرار دارند به وجود می آیند به همین دلیل به آنها ریشه

های هوایی نیز گفته می شوند و تعدادی از آنها در خاک فرو می روند.

این ریشه ها از نظر فیزیکی سبب استقرار بهتر گیاه در خاک می شوند.

گل آذین نر ذرت
گل آذین نر ذرت
گل آذین نر ذرت
گل آذین نر ذرت

ریشه های تاجی ذرت
ریشه های تاجی و نگهدرانده ذرت

ویژگی های گیاهشناسی ذرت

 

ذرت گیاهی است یک پایه بدین معنی که گل های نر و ماده جدا از هم ولی بر روی یک پایه (یک بوته) قرار دارند.

گل نر در انتهای ساقه قرار دارد و شاخه های متعددی ایجاد می نماید.

هر گل نر یا تاسل در ابتدا 1000 سنبلچه تولید می کند که هر سنبلچه دارای دو گلچه و هر گلچه دارای 3 پرچم است.

دانه گرده در کیسه گرده که در انتهای پرچم است تشکیل می شود.

دانه های گرده ابتدا از تاسل اصلی آزاد می شوند و سپس به شاخه های منشعب از تاسل اصلی می رسند.

دوره آزادسازی دانه گرده از گل آذین نر 10 7 روز است.

هر دانه گرده رها شده فقط زمان کمی (چند دقیقه ای ) زنده می ماند.

تاسل تولید تعداد زیادی دانه گرده می کند که به وسیله باد به اطراف پراکنده می شوند.

شکل شماتیک ذرت
شکل شماتیک ذرت

گل های ماده ذرت از جوانه ای که در قاعده غلاف برگ وجود دارد تولید می شوند.

روي اين محور كه چوب بلال ناميده می شود،

سنبلچه های متعددی در طول بلال به طور جفت قرار می گیرند.

هر کدام از سنبلچه ها دارای دوگل ماده می باشند.

گل ماده شروع به رشد و نمو می کند و تار ابریشم را به وجود می آورد.

هر تار ابریشم 3 تا 5/ 3 سانتی متر در روز رشد می کند.

مجموع کلاله و خامه در هر گل ماده یک تار ابریشم است.

تارهای ابریشم 2 هفته قبل از ظهور گل های نر رشد خود را آغاز می نمایند اما هنوز ظاهر نشده اند.

گل های نر 3 تا 5 روز پیش از ظهور تارهای ابریشم ظاهر می شوند.

نوعی هم زمانی رسیدگی بین دانه گرده و تار ابریشم وجود دارد.

اجزای ذرت
اجزای ذرت

گل کردن ذرت 10 تا 15 روزبه طول می انجامد.

هر گل نر ذرت حدود 6 تا 15 هزار دانه گرده تولید می کند.

گرده افشانی

غیرمستقیم ذرت بیشتر توسط باد صورت می گیرد و باد می تواند تا چندین کیلومتر  گرده ها را منتقل نماید.

شرايط محيطي مناسب رشد و نمو ذرت علوفه ای وجود تنوع زياد در گياه ذرت،

از نظر گروه رسيدگي (از خيلي زودرس تا خيلي ديررس) امكان رشد آن را در محدوده وسيعي از شرايط اقليمي فراهم آورده

است.

بر اين اساس امكان كاشت اين گياه در سراسر كشور ما وجود دارد.

دما (حرارت):

ذرت گياه مناطق گرمسيري و نيمه گرمسيري است.

در تمام مراحل رشد، مخصوصاً در مرحله گياهچه اي نسبت به سرما حساس است.

حرارت كيي از عوامل اصلي محدودکننده رشد و نمو اين گياه است.

درجه حرارت زياد و كاهش رطوبت نسبي هوا در مرحله گرده افشانی آثار نامطلوبي بر عمل گرده افشانی و لقاح دارد و در نهایت

سبب كاهش  عملكرد دانه می گردد.

وقتي ميانگين درجه حرارت روزانه در طول فصل رشد بيشتر از 20 درجه سلسیوس باشد ارقام زودرس به مدت 80 تا 115 روز و

ارقام متوسط رس تا ديررس به مدت 120 تا 140 روز زمان براي رسيدن دانه نياز دارند.

وقتي ذرت به عنوان علوفه كشت می شود.

طول دوره رشد به مدت 15 تا 20 روز کوتاه تر می شود.

رطوبت:

رطوبت كي عامل مهم در زراعت ذرت است.

ذرت در رابطه با توليد ماده خشك نسبت به ساير گیاهان زراعي به آب كمتري احتياج دارد.

در پاره ای از مراحل رشد از جمله گسترش سريع برگ ها، گرده افشاني و پر شدن دانه، كه مصادف با ماه های گرم تابستان

است گياه به آب بيشتري نياز دارد.

به علت زياد بودن سطح برگ در ذرت، مقدار فتوسنتز و همچنين تبخير و تعرق افزایش یافته و در نتیجه مجموع آب مصرفي آن

افزايش می یابد.

در ذرت، نسبت ماده خشك توليدي به ازای هر 1000 واحد آب مصرفي، حدود 88 / 2 يكلوگرم بر مترمكعب است.

بنابراین ذرت از گياهان با كارايي بالا در مصرف آب بعد از سورگوم ( 64 / 3) و ارزن( 46 / 3) است.

نور:

ذرت از نظر طول روز بی تفاوت تا روزکوتاه است.

ميزان رشد ذرت نه تنها به طول روز بلكه به شدت و يكفيت نور نيز بستگي دارد.

در روزهايی كوتاه و نور شديد ارتفاع بوته و تعداد برگ های ذرت كاهش می یابد و بلال ها در گره های پایین تر ساقه تش يكل

می شوند.

خاك مناسب:

كاشت ذرت در خاک هایی كه داراي عمق كافي، نرم، قابل نفوذ با اسیدیته بين 6 تا 7 باشند، نتيجه مطلوبي داشته و محصول

قابل توجهی توليد می نماید.

ذرت به رطوبت اضافي خاك (ماند آبی) بسيار حساس بوده و به همين دليل مزارع بايد از زهكشي مناسبي برخوردار باشند.

از نظر شوري خاك، ذرت در خاک هایی با دامنه شوري 1 تا 4 ميلي موس بر سانتی متر رشد می کند.

در خاک هایی با شوري بالاتر از 4 ميلي موس بر سانتی متر بايد ميزان بذر را افزايش داد.

در خاک هایی با شوري بالاتر از 6 ميلي موس بر سانتی متر، كشت ذرت اقتصادي نيست.

آماده سازی بستر کاشت ذرت علوفه ای

تهیه بستر کاشت (خا کورزی):

با توجه به اینکه کاشت ذرت علوفه ای در مناطق مختلف هم در بهار و هم در تابستان امکان پذیر است،

بنابراین آماده سازی بستر کاشت برای دو زمان کاشت بیان شده به طور جداگانه توضیح داده می شود.

"آماده

آماده سازی بستر جهت کشت بهاره

به منظور کاشت بهاره اقدامات جهت آماده سازی بستر از پاییز سال قبل آغاز می شود و این اقدامات شامل موارد زیر است:

1 زیرشکنی به عمق 55 سانتی متر. (در صورت نیاز, هر چهار سال یک بار)

2 پخش كود دامي (يا كشت كود سبز)

3 خاک ورزی اولیه در پاییز در شرايط مناسب رطوبتی

4 پنجه غازی در فواصل بارندگی ها (برای کنترل علف های هرز با توجه به شرایط)

5 دیسک در اوایل بهار

6 تسطیح

7 پخش علف کش پیش از کاشت

8 اختلاط سم يا خاك با اجرايي ديسك سطحي

 

آماده سازی بستر و کاشت بذر درکشت تابستانه

1 قبل از شخم با استفاده از خردکن ها (ديسك، روتيواتور، س كيلوتيلر) بقایاي محصول قبلی خرد می شود تا در عملیات تهیه

بستر و کاشت بذر مشکل ایجاد نشود.

استفاده از ماشین های خاک ورزی مانند چيزل پکر براي دفن بقايا قابل توصيه است.

در هر صورت حفظ بقایا براي افزايش ماده آلي خاك و حاصل خيزي خاك الزامي است.

2 شخم عمیق با گاوآهن برگردان دار به عمق 25 تا 30 سانتی متر در صورت عدم دسترسي به ماشین های خاك ورز حفاظتي.

3 ایجاد شيار به منظور آبیاری زمین (هیرم کاری)

4 اجراي دیسک با دنباله ماله پس از گاورو شدن زمین

 

  آماده کر دن زمين براي كاشت ذرت علوفه ای

1 با نام و یاد خدا لباس کار بپوشید و آماده به کار شوید.

2 با هماهنگی های لازم به واحد ماشین های کشاورزی بروید و وسایل مورد نیاز را تحویل بگیرید.

در صورت نیاز کود دامی پوسیده در زمین پخش کنید سپس با گاوآهن برگردان دار شخم بزنید.

3 برای نرم شدن خاک و یا خردکردن کلش دیسک بزنید و در صورت نیاز تسطیح نمایید.

4 در صورت نیاز جهت آبیاری، جوی و پشته بزنید و بلافاصله آبیاری کنید.

5 کود های فسفر و پتاس و در صورت لزوم علف کش ها را در زمین پخش نمایید (با توصیه کارشناسان).

سپس زمین موردنظر را دیسک سبک بزنید.

6 پس از سرویس ماشین های کشاورزی و تحویل آنها گزارش کار خود را تنظیم و تحویل دهید.

 

مراحل رشد ذرت:

رشد ذرت شامل دو مرحله است.

1 مرحله رشد رویشی که با ( V) نشان داده می شود.

2 مرحله رشد زایشی که با ( R)نشان داده می شود.

مراحل رشد ذرت
مراحل رشد ذرت
گروه های رسیدگی ذرت:

با توجه به اینکه در نقاط مختلف جهان و از جمله در کشورمان اقلیم های متنوعی مانند سرد، معتدل و گرم وجود دارد،

بنابراین طبیعی است که نمی توان هر رقمي در هر منطقه ای كشت نمود.

به عبارت دیگر در مناطق سرد و معتدل کشور نمی توان اقدام به كشت ارقامي که در مناطق گرمسیری کشت می گردد

استفاده نمود.

دلیل آن بسیار روشن است، زیرا در مناطق سردسیری طول سال زراعي يا فصل مناسب رشد و نمو نسبت به مناطق

گرمسیري کوتاه تر است،

 

بنابراین بایستی از ارقام زودرس تر جهت کشت در مناطق سرد استفاده نمود.

بر این اساس ارقام ذرت را درگروهای دیررس تا بسیار زودرس تقسیم بندی نموده اند.

طول دوره رویش گروه های ذرت بیان شده است.

قابل ذکر است كه طول دوره رویشی تا رسیدن که  بر اساس تولید محصول دانه است.

به منظور برداشت ذرت علوفه ای که معمولا در مرحله خمیری شدن دانه صورت می گیرد تقریبا طول دوره رسیدن حدود مدت در نظر گرفته شده براي دانه است.

به عنوان مثال درخصوص گروه زودرس مدت زمان رسیدن تا مرحله خمیری شدن دانه جهت برداشت علوفه ای بین 57 تا 67 روز خواهد بود.

تناوب زراعي در ذرت:

استفاده  از روش های مهم حفاظت از منابع در سیستم های كشاورزي است

حفظ مواد آلي خاك، كنترل علف های هرز، آفات، بیماری ها، ساختمان خاك و همچنین سبب افزايش ميزان  تثبيت نیتروژن

خواهد شد،

سويا  بهترین تناوب با ذرت جهت تأمین نیتروژن در قرار می گیرد.

هيچ تناوبي منحصرا براي كليه شرايط زراعي توصيه نمی شود، تناوب بايد انعطاف لازم را داشته باشد.

عملکرد ذرت بعد از گیاهان خانواده بقولات مانند شبدر، یونجه و سویا و همچنين پس از چغندرقند و سیب زمینی عملکرد

مناسبی دارد.

کاشت ذرت بعد از غلات درکشت تابستانه نیز امکان پذیر است و در صورت تقویت زمین با کود دامی عملکرد رضایت بخشی

دارد.

سویا
تناوب زاعی با سویا

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا