آفات

آفات انار

آفات انار

مانند سایر درختان، انار نیز مورد هجوم آفات خاص خود میباشد.

علی رغم خسارات قابل توجه این آفات، باغات انار ایران از مبارزه شیمیایی مصون مانده و باغداران

با توجه به تجربه عملی نسبت به رفتار و نوع خسارات آفات مختلف

از روشهای غیرتهاجمی و ارگانیك در برخورد با آنها بهره می گیرند.

با تلاش درخور كارشناسان عمده ترین آفات باغات انار ایران بقرار ذیل شناسایی شده اند:

كرم گلوگاه انار :

كرم گلوگاه انار با نام علمی Spectrobates ceratoniae Zeller

مهمترین عامل كاهش كمی و كیفی محصول انار و یكی از موانع مهم در افزایش صادرات انار می باشد.

این آفت اولین بار در سال 1349 در باغها ی انار كاشمر مشاهده

با توجه به علائم اولیه آلودگی به كرم گلوگاه انار موسوم شده است.

میزان خسارت كرم گلوگاه انار تابعی از سال، رقم و شرایط به زراعی باغ در هر منطقه می باشد.

بطور متوسط درصد خسارت كرم گلوگاه انار در كل كشور و در سالهای مختلف حدود 30-25 درصد محصول برآورد می شود.

كرم گلوگاه انار، زمستان را به صورت لاروهای سنین مختلف در داخل انار، انجیر و احتمالاً میزبان های آلوده دیگر كه در زیردرخت

ها ریخته و یا بر روی درخت باقیمانده و یا در انبارها ذخیره شده اند، می گذراند.

پروانه های زمستانه معمولاً تخم های خود را روی میله و بساك پرچم ها و ندرتاً روی سطح داخلی كاسبرگ می گذارند.

دم میوه و شكاف های ناشی از تركیدگی میوه نیز از جمله ی محل های تخمگذاری این شب پره می باشند.

لارو

لاروهای سن یك پس از تفریخ، از سطح داخلی كاسبرگ تغذیه و از اواخر سن دوم یا اوایل سن سوم لاروی با ایجاد سوراخ در

محوطه داخلی تاج به داخل میوه ی انار راه یافته و ضمن ورود،

عوامل متعددی از گروه قارچها، باكتریها و مخمرها را به درون میوه انار انتقال می دهند.

این پاتوژن ها قادرند در باغ و انبار موجبات گندیدگی و فساد سریع یا تدریجی میوه انار رافراهم نموده و آن را از بین ببرند.

قارچ های جنس آسپرژیلوس، به ویژه دوده(Aspergillus niger) و پنسیلیوم مهمترین این بیمارگرها را تشكیل می دهند.

در بیش از 90 درصد از موارد، كرم گلوگاه انار ناقل عوامل بیمارگر به داخل میوه انار می باشد.

بنابر این كنترل كرم گلوگاه می تواند نقش كلیدی در كاهش پوسیدگی میوه انار در باغ و انبار داشته باشد.

این حشره در ایران 3-4 نسل داشته و زمستان را بصورت سنین مختلف لاروی در داخل میوه های انار باقیمانده روی درخت

ریخته شده در پای درختان و یا در داخل سایر میزبانها، از جمله میوه های انجیر به سر می برد.

زیست شناسی:

این پروانه زمستان را به صورت لارو در درون انارهای آلوده (روی درخت، پای درخت و درون انبار) می گذارند.

لاروها از اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد ماه خود را به محوطه تاج انار رسانیده و در آنجا به شفیره تبدیل می شود.

گاهی هم مشاهده شده كه لارو، تاج یا پوست و غیره را سوراخ كرده و در بیرون به شفیره مبدل می گردد.

شفیره ها با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه و مصادف با موقعی كه میوه ها به اندازه لیمو شده اند،

به پروانه تبدیل شده و از تاج انار بیرون می آیند.

پروانه در مدت 2 تا 4 روز جفتگیری كرده و ماده ها در تاج انار، در میان پرچمهای زردرنگ، تخمریزی می كنند.

هر ماده در حدود 20 تا 25 عدد تخم می گذارند پس از 8 تا 10 روز تخمها باز شده و به كرم تبدیل می شوند.

كرم ها از همان محل وارد میوه می شوند دوره فعالیت لاروی(دوره تغذیه از گوشت دانه های نار)

از 18 تا 30روز است، كه لاروها پس از پایان این دوره به گلوگاه انار آمده و به شفیره تبدیل می شوند.

شفیره

دوره شفیرگی بین 7 تا 8 روز طول می كشد و در پایان این مدت پروانه های نسل بعد بیرون می آیند.

بدین ترتیب در اواسط یا اواخر تیرماه، نسل اول تابستانی ظاهر می شوند، همانند نسل قبلی، م

اده ها تخمریزی را در تاج انارهای سالم انجام می دهند.

پس از 30 تا 32 روز نسل دوم )اواسط مردادماه(، از یك ماه بعد نسل سوم )

اواسط شهریور ماه( و به همین نحو در نقاطی مانندشیراز و مناطق جنوبی تر نسل چهارم )

حدود اواخر مهرماه( ظاهر و لاروها یا كرم های همین نسل است

زمستان را درون میوه های انار آلوده سپری خواهند كرد.

پس این آفت در نقاط انارخیزی دارای 3 تا 4 نسل در سال است.

روش های كنترل كرم گلوگاه انار

براساس نتایج مجموعه كارهای تحقیقاتی و تجربیات مفید موجود،

اجرای نكات زیر می تواند كرم گلوگاه انار را در زیر سطح زیان اقتصادی نگه داشته

كنترل قابل قبولی روی حشره آفت در پی داشته باشد.

1- اولین گام برای بهبود كمی و كیفی تولید و كنترل منطقی آفات و بیماریهای انار ،

داشتن باغهایی است كه از شرایط مطلوب زراعی و باغی برخوردار باشند.

در این رابطه توصیه می شود باغهای انار طی یك برنامة 5 ساله اصلاح و باغ های رها شد ه و یا آنهایی كه تأمین حداقل

نیازهای زراعی و باغی، بویژه آب مناسب و مورد نیاز، برای آنها میسر نیست،

حذف و باغهای جدید با رعایت اصول فنی احداث گردد.

2- در احداث باغهای جدید و جایگزین ، از ارقام مقاوم به كرم گلوگاه و یا ارقامی با حساسیت كمتر استفاده شود.

مانند رقم ملس دانه سیاه یزدی كه برای شرایط استان یزد توصیه می گردد.

3- از كشت مخلوط درختان انار با سایر درختان میوه و همچنین احداث باغ انار در مجاورت درختانی مثل انجیر و پسته كه میزبان

كرم گلوگاه انارهستند، خودداری شود.

4- به منظور حمایت از دشمنان طبیعی آفا ت و بیماریها،

جلوگیری از طغیان كنه پاكوتاه انار و سایر آفات بالقوه و حفظ بهداشت و محیط زیست، از هرگونه سمپاشی درختان انار اجتناب گردد.

5- داخل تاج انارهای مرغوب گل اول، پس از خشك شدن پرچم (حدوداً در اواخر خرداد ) بوسیله دستگاه های ساده موجود تمیز

گردد.

6- انارهای پوسیده و یا باقیمانده بر روی درخت یا ریخته شده در كف باغ بصورت همگانی و در فصل زمستان (دی و بهمن )جمع

آوری و منهدم گردد.

7- انارهای آلوده شده در طول فصل داشت، بویژه در نسل اول آفت، نیز جمع آوری و معدوم گردد.

8- به منظورتقویت پارازیتیسم طبیعی آفت ،

مبارزه بیولوژیك از طریق تولید و رهاسازی زنبور پارازیتوئید تریكوگراما با استفاده از  سوشهای بومی و با رعایت نكات فنی صورت گیرد .

 

نکته:

باید این واقعیت را پذیرفت كه كرم گلوگاه قسمتی از باغداری انار است.

حذف كامل این آفت ناممكن است و تنها با اعتنا به توصیه های پیش گفته می توان كمیت خسارات ناشی از این آفت را كنترل

كرد.

مثلا آلك شیرین ساوه علی رقم بازار پسندی رقمی حساس به این آفت در مقایسه با رقم ملس ساوه می باشد.

پس در همان بدو امر واریته مناسبی را برای احداث باغ انار انتخاب كنید.

موضوع مبارزه با آفات را از همان بدو احداث باغ انار بعنوان یكی از مسائل جاری در باغداری انار تلقی كرده و برنامه ریزی روشن و

زمانبندی شده ای را برای آن تعریف نمائید.

اگر بدنبال تولید محصول صادراتی هستید بدانید حد مقبول آلودگی در تجارت انار زیر 3% می باشد،

از این رو تمیز كردن تاج انار و حذف پرچم های آلوده از تخم شپره و شفیره های كامل نشده

كرم گلوگاه از ضروریات محصول صادراتی می باشد.

نکته:

توجه داشته باشید حذف پرچم ها و پاك بودن تاج انار از مقررات صادرات انار می باشد

پس بهتر است این هزینه را در جای خود و در زمان خشك شدن پرچمها در اواخر بهار به انجام رسانید.

اخیرا دستگاه مخصوصی برای این كار ساخته شده كه با نیروی فشار دست كار میكند

نیروی عمودی را به حركت چرخشی تبدیل و با فرچه مخصوص گردننده پرچمها را به طور كامل حذف می كند،

باغداران بطور سنتی از نیروی كار كارگری برای پر كردن تاج با علف های كف باغ استفاده می كنند

كه هزینه زیادی را در بر دارد، این دستگاه در اقتصادی كردن این فرآیند موثر خواهد بود.

پس از جمع آوری و معدوم كردن انارهای باقیمانده در زمستان،

حذف پرچمهای انار در اواخر خرداد موثرترین راه در مبارزه با این آفت محسوب می شود.

در بحث صادرات انجام این كار جزئی از مقررات محسوب می شود

از اینرو پاك كردن پرچم های انار را بعنوان یكی از الزامات باغداری انار بپذیرید و برای انجام آن برنامه روشنی داشته باشید

آثار آن بصورت ارتقاء كیفی محصول و كنترل آفت در نهایت شما را منتفع خواهد نمود.

اسفند ماه و پس از كاهش سرما بهترین زمان برای جمع آوری انارهای فاسد و آلوده به تخم و لاروها و شفیره های كرم گلوگاه می باشد.

كلیه انارهای آلوده را از روی درختان، كف باغ و انبارها جمع آوری و با دقت بسوزانید

از سایر باغداران نیز بخواهید به شما بپیوندند

كه تنها اقدام گروهی و همگیر در این خصوص موثر خواهد بود.

كرم به :

بر اساس تحقیق مهرنژاد و ابراهیمی به سال 1372 كرم به بنام علمی Euzophera bigella روی انار در محلهایی كه به عللی از

قبیل شكستگی و هرس، پوسته تنه یا شاخه درخت زخمی شود،

تخمگذاری میكند و لارو از ناحیه كامبیوم و قسمت زیری پوست تنه و شاخه تغذیه كرده

در محل تغذیه یا زیر پوستك های سایر قسمت های تنه، شفیره می شود.

این شب پره در روی انجیر در محل شكافها و تركهایی كه روی تنه و شاخه وجود دارد،

تخمگذاری میكند و لارو از مسیر این شكافها به زیر پوست نفوذ و فضولات ریز قهوه ای رنگی در این محل مشاهده می شود.

در اثر تغذیه لاروها از ناحیه كامبیوم و قسمت زیر پوست،

لكه های تیره رنگ و خشكید های روی تنه و شاخه بوجود می آید.

با ادامه فعالیت آفت، قسمتهای آسیب دیده بتدریج گسترش یافته

به صورت پوسته های نسبتاً بزرگی از تنه و شاخه جدا می گردد.

در مناطقی كه درختان انار و انجیرتواماً كشت شده باشند،

تراكم آفت روی انجیر به مراتب شدیدتر از انار است.

فعالیت لاروها در زمستان كم و بیش ادامه دارد

معمولاً لاروهای این حشره در تمام طول سال در زیر پوست تنه و شاخه درختان انار و انجیر مشاهده می شوند .

رعایت مراقبت های زراعی و پیشگیری از بروز استرس به درخت، در پیشگیری از فعالیت این شب پره مؤثر می باشد.

می توان با شستشوی محل فعالیت لاروها در ناحیه طوقه و تنه اصلی،

بوسیله محلول 2 در هزار یك سم فسفره، مثل دیازینون  آنرا تحت كنترل درآورد.

این محلول سمی روی سایرآفات ناحیه طوقه و ریشه، مثل چوبخوارها و كرم سفید ریشه نیز مفید خواهد بود.

به گفته بعضی از همكاران كارشناس، شستشوی محل های فعالیت آفت، با فشار زیاد آب خالص نیز در كنترل آفت مؤثر بوده

است.

شته انار :

شته انار با نام علمی Aphis punicae عمومی ترین آفت درختان انار محسوب می گردد

در بعضی از سالها و در باغهای محصور كه شرایط برای رشد و تكثیر آفت فراهم باشد،

موجب ریزش غیر طبیعی گلهای اول انار در ابتدای فصل می گردد .

هرچند بعضی از باغداران در سطوحی محدود با استفاده از شته كش اختصاصی پریمور اقدام به كنترل این آفت می كنند،

اما با رعایت چند نكته ساده میتوان از خسارت زیاد آن جلوگیری و از مبارزه شیمیایی اجتناب كرد.

توصیه می شود پاجوش ها ی انار را تا زمان جفت گیر ی و تخمگذاری شته ها ی جنسی در پای درختان حفظ نموده و حذف آنها

را به بعد از این زمان، كه در شرایط آب و هوایی استان یزد حداكثر پایان آذر ماه می باشد، موكول كرد.

همچنین باید از هرس پاجوش ها و نرك های درختان انار در فصل بهار خودداری و زمان حذف آنها را تا اواسط تابستان به تاًخیر

انداخت.

استقرار كلنی های شته انار روی اینها باعث مصون ماندن بقیه درخت می گردد.

سوسك چوبخوار انار :

سوسك چوبخوار انار با نام علمی Chrysobothris parvipunctata عامل ثانویه و تشدید كننده عارضه سبز خشكی و یا زرد

خشكی تنه و سرشاخه های درختان انار می باشد.

این حشره، آفت درختان میوه سرد سیری است و برای اولین بار درروی انار توسط مهندس شاكری گزارش گردیده است.

لاروهای آفت به رنگ كرم تا زرد و از تیپ Buprestidae (سرهاونی) می باشند كه اندازه آنها به بیش از 3 سانتیمتر می رسد .

حشرات كامل آفت با بالپوشهایی به رنگ قهوه ای و نقاط سفید رنگ فرورفته، حدود اواسط بهار ظاهر می شوند.

این سوسكها بسیار فعال بوده و پس از مقداری تغذیه از بافتهای نازك،

بر روی شاخه های درختان ضعیف تخمگذاری می كنند.

لاروهای آفت در طول تابستان و اوایل پاییز در زیر پوست درخت فعالیت دارند.

شاخه ها و تنه های آلوده بتدریج ضعیف تر شده و در صورت آلودگی شدید در فصل تابستان سبز خشك و یا زرد خشك می

شوند.

این آفت در شرایط عادی توسط حشرات مفید تحت كنترل می باشد.

بهترین روش كاهش جمعیت این آفت ، اعمال مدیریت صحیح و رعایت مسائل به زراعی، بویژه رعایت دور آبیاری و بهداشت

عمومی باغ می باشد.

سوسك پرچم خوار انار :

این سوسك پس از باز شدن تاج گلهای انار ظاهر شده و از پرچمهای داخل تاج تغذیه می كند.

هر دو نوع گل مثمر و غیرمثمر انار مورد هجوم این سوسك می باشد.

در بسیاری موارد كلاله انار سالم می ماند و علی رغم آسیب به پرچمها انار بارور می شود.

آلایش سیاه رنگی كه نتیجه تغذیه سوسك میباشد به شكل گرد سیاه رنگی داخل تاج باقی می ماند.

هنوز از میزان خسارت این سوسك آمار مستندی در دست نیست.

اكثر حشره كشهای معمولی توان از بین بردن این سوسك را دار میباشند لاكن توصیه ما این است

 با آبیاری به موقع در دوران قبل از باز شدن گل ها و پرهیز از آبیاری تا اواخر اردیبهشت و پس از تكمیل گلها و عدم استفاده از كود

شیمیایی می توان این آفت را كنترل كرد.

آبیاری در زمان گل دهی و استفاده از كود ازته در این دوران از عوامل طغیان این سوسك می باشد.

پروانه گلخوار انار :

حشره كامل این آفت، پروانه كوچكی است به رنگ قهوه ای با نوارهای نسبتا عریض سفید رنگ بطول 7 میلیمتر كه عرض بال

های باز آن حدود 14 میلیمتر می رسد.

لارو این حشره بسیار پر تحرك بوده و بوسیله تار آویزان می شود.

فضولات لارو داخل گل انار و درون كانالهایی كه ایجاد می كند دیده می شود.

زمان ظهور حشره كامل این آفت با زمان پیدایش گل انار مصادف است. گل انارهای آلوده ریزش می كنند.

میزان آلودگی به این آفت و در سالهای مختلف متفاوت میباشد و گل انارهای غیر مثمر بیشتر آلوده می شوند.

در بعضی ازانارها دو و بندرت سه لارو سنین مختلف دیده شده است.

جمعیت این آفت در سالهای مختلف و مناطق مختلف یكسان نیست و به نظر می رسد

كه این حشره بیش از یك نسل در سال نداشته باشد.

زمان ظهور حشرهء كامل در فصل بهار و10-15 روز زودتر از زمان ظهور شب پره كرم گلوگاه می باشد.

حشره اولین بار توسط مهندس شاكری گزارش و نام پروانه گلخوار انار از سوی ایشان به این آفت اختصاص یافت.

كرم سفید ریشه انار :

كرم سفید ریشه انار با نام علمی Polyphylla ollivieri از آفات مهم ریشه درختان میوه از جمله انار است.

این آفت علاوه بر انار ریشه درختان سیب، گلابی، گوجه، گیلاس، پسته و درختان غیر مثمری نظیر نارون، تبریزی و گیاهان

زراعی مثل سیب زمینی، خیار، بادمجان و… را مورد حمله قرار می دهد.

لاروهای كرم سفید ریشه با تغذیه از ریشه درختان انار موجب خشك شدن درختان جوان و ضعف درختان مسن می شوند.

حشره كامل این لارو سوسكی است نسبتا بزرك به طول 25-40 میلیمتر به رنگ قهوای كه با توده ای از پولكهای سفید صدفی

رنگ روی آنرا پوشانده است.

این حشره طول یك نسل را در 3 سال طی می كند.

در شرایط مساعد تغذیهای و خاك می تواند یك نسل را در طی دو سال بگذراند.

زمستان را به صورت لارو به سر می برد و در بهار سال سوم قبل از آنكه وارد مرحله شفیرگی شود یك محفظه گلی برای خود

درست می كند و در آنجا تبدیل به شفیره می شود (در برخی موارد خانه شفیرگی ساخته نمیشود).

شفیره

دوره شفیرگی17 تا 24 روز می باشد.

حشرات كامل از دهه سوم خردادماه تا دهه سوم مردادماه بسته به شرایط محیطی منطقه ظاهر می گردند.

اوج خروج معمولاً در تیرماه است. حشرات كامل برای خروج در خاك سوراخهایی ایجاد و خارج می شوند.

سپس از برگ درختان مثمر و غیرمثمر تغذیه می نمایند.

تمام فعالیتهای حیاتی، تغذیه، جفتگیری و تخمریزی در غروب و اوایل شب انجام می گیرد.

در روز حشرات كامل بدون هیچ فعالیتی در لابه لای شاخ و برگ درختان و جاهای امن به سر می برند.

جفت گیری در اوایل شب و اغلب در روی شاخهها انجام می شود.

تخمریزی معمولاً چند روز )معمولاً 4 روز( بعد از جفتگیری انجام می شود.

حشره كامل ماده با پاهای جلویی خود زیر خاك رفته و در منطقه ای مناسب كه غذای كافی برای لارو سن اول وجود دارد تخمریزی می كند.

تخم ها به صورت انفرادی یا دسته های تا شش عددی در عمق صفر تا 12 سانتیمتری خاك گذاشته می شود.

دوره جنینی یا Incobation period در منطقه كرج و شهریار 30 تا 35 روز است. حشره دارای 3 سن لاروی است.

لارو سن اول از مواد هوموسی یا ریشه علفهای هرز و سنین دو و سه لاروی از ریشه درختان تغذیه می كنند.

لارو در خاك های مرطوب فعالیت بیشتری دارد. فعالیت این حشره در سطح باغ لكه ای است.

بدلیل قدرت زیاد ریشه زنی درختان انار، خشكیدگی مستقیم ناشی از كرم سفید ریشه تنها در مورد نهال های جوان دیده شده

است.

اما خسارات غیر مستقیم آفت در اثر ضعیف نمودن درخت و عارضه های ثانویه، از جمله سرمازدگی فراوان است.

روش های كنترل

كرم سفید ریشه نیز مانند بسیاری از آفات دارای دشمنان طبیعی فراوانی است

آنها را در مراحل مختلف زندگی مورد حمله قرار می دهند.

پرندگان، مورچه گان، تعدادی از میكرواورگانیسم های خاك، زنبورها و بعضی از كنه ها ازجمله دشمنان طبیعی این آفت

محسوب  می شوند.

جمع آوری حشرات كامل در صبح زود با تكان دادن درختان و درختچه های محل استقرار و استراحت شبانه حشرات كامل،

جمع آوری حشرات كامل با كمك نور چراغ، جمع آوری لاروهای آفت در هنگام شخم،

ویژه در فصل تابستان و پائیز از جمله روش های موثر در كاهش جمعیت این آفت می باشد.

مبارزه شیمیایی علیه لاروهای آفت صورت می گیرد.

در صورتیكه جمعیت آفت زیاد و مبارزه شیمیایی اجتناب ناپذیر باشد،

ابتدا باغ را آبیاری نموده و سپس طوقه درختان آلوده را تا روی ریشه های اصلی به شعاع نیم تا یك متر(بسته به كوچكی یا

بزرگی درخت) كنار زده و حدود 20 تا 40 لیتر محلول سمی در داخل گودال ایجاد شده ریخته و خاك را به جای خود برگردانید و

مجددا آبیاری نمایید.

برای این كار باید از سموم مجاز مانند لیندین به نسبت 5 در هزار و یا دیازینون 60 % با نسبت یك در هزار استفاده شود.

این كار باید در زمانی صورت گیرد كه مراحل رشدی كرمها وجود داشته باشد

بهترین زمان از نیمه مرداد تا اواخر شهریور می باشد.

سوسك میوه خوار انار :

سوسك های میوه خوار ، حشرات كوچكی از خانواده Nitidulidae می باشند.

این حشرات را سوسكهای شیر خوار beetleSap یا نیز می گویند.

حشرات این خانواده غالبا كوچك با بدنی كشیده یا تخم مرغی هستند.

حشرات كامل این گروه علاقه مفرطی به ترشحات شیرین یا شیره میوه جات دارند.

بعضی از گونه ها میوه های شیرین و خشك را مورد قرار می دهند.

در بین این حشرات سه جنس كه در باغات انار، انجیر و خرما بیشتر یافت می شوند

بترتیب Urophorus ، Carpophilus ،Haptoncus نام دارند كه تصویر آنها در شكل مقابل آورده شده است.

لاروها در هر سه گروه سفید رنگ و كشیده با پاهای سینه ای مشخص و با تحرك نسبتا زیاد می باشند و غالبا در میوه های

گندیده و در حالت تخمیر زندگی می كنند.

به همین لحاظ حشرات كامل چه در سطح خارجی بدن و چه در دستگاه هاضمه همیشه توده هایی از اسپور، كفك ها، مخمرها

و باكتری های عامل پوسیدگی را با خود حمل می كنند

ضمن تغذیه از عصاره وترشحات میوه انار عامل پوسیدگی را به داخل میوه می برند.

سوسك ها در داخل میوه تخمگذاری كرده و در نتیجه از یك منفذ كوچك انار لك زده یا سوسك های فراونی از آن خارج می شوند.

هر حشره ماده حدود یك تا دو هزار تخم می گذارد

لاروها همانند حشرات كامل غالبا بصورت گروهی در داخل میوه لهیده مشاهده می شوند.

روش های كنترل

سوسك كارپوفیلوس به جهت عدم توانایی این سوسك در نفوذ به داخل میوه سالم مبتنی بر رعایت بهداشت عمومی و جمع

آوری میوه های تركیده و باقیمانده بر روی درخت و كف باغ می باشد.

این سوسك تنها از راه شكاف موجود در انار های تركیده به داخل میوه نفوذ كرده

با تخم گذاری و تغذیه از آن اسباب فساد و گندیدگی آنرا فراهم می اورد.

مگس سفید انار :

مگس سفید انار حشره كوچكی است از راسته جوربافان یا Homoptera و از خانواده Aleurodidae با نام علمی

Siphoninus granati كه بدلیل كوچكی و شباهت به مگس، اصطلاحا به آن مگس سفید اطلاق می شود.

حشره كامل به طول 1 تا 2 میلیمتر و دارای بالهای سفید چرمی هستند.

تخم ها بیضی شكل و به رنگ زرد و در سطح زیرین برگها مشاهده می شوند.

پوره های سن اول متحرك و پس از چند ساعت حركت، خرطوم خود را در نسج برگ فرو برده و ثابت می شوند.

پوره ها با اولین تغییر جلد پاها و شاخك های خود را از دست می دهند.

در عوض شروع به ترشح مواد مومی در سطح و اطراف بدن می كنند.

از ویژگیهای بیولوژیك این آفت اطلاعات كافی در دست نیست.

مگس سفید انار آفت اقتصادی باغات انار محسوب نمی شود

این آفت از طریق دشمنان طبیعی كنترل میگردد و نیازی به مبارزه نیست

زنیور پارازیت Trichaporus sp از خانواده Aphelinidae موفق به جمع آوری این مگس از باغات آفت زده انار كن در تهران

شده است.

شپشك های انار :

در حال حاضر شپشك های انار از اهمیت اقتصادی برخوردار نیست و اطلاعات كافی نیز از بیولوژی آنها در اختیار نمی باشد.

در اینجا تنها به معرفی چند نمونه از آن اشاره می رود.

Pseudococcus citri Ri

1- شپشك آرد آلود انار با نام علمی Pseudococcus citri Ri گاهی روی سرشاخه ها و تنه درختان انار، بخصوص در نواحی

شمال ایران دیده می شود.

حضور این آفت با ترشح عسلك و دوده در محل همراه است.

Ceroplasts rusci L

2- شپشك روسی انار با نام علمی Ceroplasts rusci L علاوه بر انار روی انجیر و درختان سردسیری دیده شده است.

این حشره زمستان را بصورت پوره های سن دو و در روی سرشاخه های جوان درختان میزبان بسر می برند.

در بهار به محض گرم شدن هوا شروع به رشد میكند و حدود اواسط خرداد به حشره كامل تبدیل می شود.

جانور كامل مدور و نیم كروی است كه اطراف بدن آن را هشت صفحه احاطه نموده و در وسط هر صفحه،

یك پولك سفید رنگ از ترشحات مومی قرار گرفته و بخوبی آنرا از سایر گونه ها متمایز می كند.

 

Lepidosaphes conchiformis Germ

3- شپشک واوی انار یك نوع سپردار با نام علمی Lepidosaphes conchiformis Germ می باشد.

كه از شپشك واوی سیب كوچكتر و كشیده تر بوده و به رنگ قهوه ای متمایل به خاكستری مشاهده شده است.

راجع به خصوصیات بیولوژیك این آفت اطلاعات دقیق در دسترس نیست.

 

Ceroplastes sinensis G

4- شپشك چینی با نام علمی Ceroplastes sinensis G بیشتر در نواحی شمال ایران دیده شده

از اهمیت اقتصادی چندانی برخوردار نمی باشد.

كنه های انار :

1- كنه قرمز پاكوتاه انار با نام علمی Tenuipalpus punicae مهمترین كنه ی خسارت زا در باغهای انار می باشد.

این كنه از شیره برگ و پوست میوه تغذیه و موجب ضخیم شدن و زنگ زدگی برگها می گردد.

در صورت حمله شدید، برگ های درختان انار در خارج از فصل ریزش می كنند.

تغذیه آفت از پوست میوه هم موجب خشك شدن پوست و پیدایش لكه های قهوه ای سوخته و برنزه شدن پوست میوه انار می

گردد.

دانه های این میوه ها، كم آب و بیمزه است و به نظر میرسد، این كنه در تركیدگی میوه انار نیز مؤثر باشد.

كنه قرمز پا كوتاه انار منوفاز معرفی شده و غیر از انار میزبان دیگری برای آن ذكر نشده است فقط روی انار و T.punicae فقط روی

مو فعالیت دارد .

ولی در خوزستان این كنه بر روی انجیر نیز مشاهده شده است .

و این احتمال وجود T.granati دارد كه بالا رفتن تراكم جمعیت آن در فصول گرم سال ، این كنه توسط باد بر روی درختان انجیر

منتقل گردیده و روی برگهای این درخت مشاهده شده است .

لذا وجود آن روی درختان انجیر و سایر درختان تصادفی بوده و تغذیه ای روی آنها ندارد .

مورفولوژی کنه:

رنگ كنه بالغ زنده نارنجی روشن تا قرمز و پس از بلوغ و تغذیه ،

لكه های سیاه رنگ در طرفین جانبی بدن آن ظاهر می شود .

تخم ها به رنگ قرمز خونی، بیضوی كشیده ، تقریباً به طول 125 و عرض 54 میكرون اند.

لارو دارای 3 جفت پا به رنگ قرمز روشن و به شكل بیضوی است.

اپیستوزوما باریكتر از پودوزوما و به طول حدود 142 و عرض 108 میكرون می باشد .

اولین و دومین جفت موهای پودوزومایی نخی شكل و سومین جفت بسیار بلند و كشیده و كنگره دار می باشد .

موهای پشتی – مركزی و اولین جفت موهای پشتی كناری ریز و یك دست می باشد .

موی شانه ای و موی پشتی – كناری (2،3،4،6) دندانه دار و تقریباً به یك اندازه و پنجمین موهای پشتی – كناری تاژك مانند می

باشد.
پوره سن یك دارای 4 جفت پا ، نسبتاً بزرگتر از لارو ، به طول 187 و عرض 140 میكرون می باشد .

دارای نقوشی عرضی و موازی روی قسمت پوئوزوما بوده و از نظر رنگ تیره تر از لارو می باشد .

شكل بدن بیضی پهن ، اپیستوزوما باریكتر از پودوزوما ،

اولین و دومین موی پودوزومایی كوچك و ریز و سومین مو بسیار كشیده و كنگره دار می باشد .

موهای پشتی –میانی و اولین موی پشتی – كناری ریز و سوزنی شكل و موهای شانه ای و دومین و ششمین موی كناری –

پشتی تقریباً به یك اندازه ولی كوتاهتر از موهای 3 و 4 می باشد .

موی 5 تاژك مانند و شلاقی شكل می باشد .

پوره سن دو بیضوی و پهن ، قسمت اپیستوزوما باریكتر از پودوزوما ، به طول 253 و عرض 173 میكرون می باشد .

قسمت پشتی دارای نقوش عرضی و قسمت میانی دارای نقوش طولی در قسمت انتها می باشد .

خسارت:

شدت خسارت این كنه بستگی به درجه حرارت و ارتفاع منطقه داشته

هرچه ارتفاع كمتر باشد مقدار جمعیت و میزان خسارت افزایش پیدا می كند .

در باغاتی كه در ارتفاع 1000 متری از سطح دریا قرار دارند ،

میزان خسارت به مراتب شدیدتر از باغات كوهپایه و ارتفاعات می باشد .

علائم خسارت این كنه در اوایل فصل چندان محسوس نیست ، زمانی كه هوا رو به گرمی می گذارد ،

علائم ابتدایی به صورت نقاط رنگ پریده در روی برگ درختان انار ظاهر می گردند

به تدریج با افزایش تراكم جمعیت كنه ها ، حالت خشكیدگی بروز نموده و به تدریج برگها شروع به ریزش می نمایند .

در بعضی از مواقع شدت خسارت آنقدر زیاد می باشد

كه برگها حتی قبل از شهریور ماه ریزش نموده و درختان بدون برگ می شوند

میوه ها به صورت خشكیده و نارس در روی سرشاخه های بدون برگ مشاهده می شود .

در اواسط تابستان كه جمعیت كنه در سرشاخه های درخت و روی برگها زیاد می گردد ،

از فاصله قرمز رنگی در محل تجمع كنه ها دیده می شود .

پوست میوه ها در اثر تغذیه ، در ابتدا حالت پریدگی پیدا می كند و در نهایت به رنگ قهوه ای و خشكیده در می آید

پس از مدتی بطور كلی آب میوه خشك شده و میوه ها كاملاً هسته ای و غیرقابل استفاده می شوند .

خسارت این كنه گاهی مواقع نیز باعث ترك خوردگی میوه می گردد .

نکته

از نظر حساسیت ارقام نیز هرچه رقم دارای پوست نازكتری باشد ، بیشتر مورد حمله این آفت قرار می گیرد .

این كنه روی سطح زیرین برگهای گیاهان میزبان فعالیت داشته و آنها را به رنگ نقره ای و سپس زنگ زده در می آورد .

زندگی این كنه در شرایط آزمایشگاهی در سه دمای ثابت 1+25، 1+30 و1+ درجه سانتیگراد، 12 ساعت روشنایی و 5+65

درصد رطوبت نسبی با استفاده از روش تك برگی روی شاخه های كوچك انار به طول تقریبی 15 سانتیمتر مطالعه شده است .

كنه های ماده در آزمایشگاه نیز مانند طبیعت تخم های خود را به صورت انفرادی در امتداد رگبرگ ها و روی شاخه ها در محل

اتصال دمبرگ به شاخه قرار می دهند .

تعداد تخم های کنه

تخم های گذاشته شده در دماهای مختلف بین 6 تا 26 عدد دیده شده است .

پراكنش كنه قرمز پا كوتاه انار از طریق درخت صورت می گیرد كه به علت كاشتن درختان انار در فواصل نزدیك به یكدیگر و تماس

شاخ و برگهای آنها با یكدیگر این امر به سهولت انجام می گیرد .

البته انتشار آن توسط باد هم امكان پذیر است .

معمولاً در باغهایی كه از سموم شیمیایی دور بوده اند، خسارت كنه انار بسیار ناچیز بوده و نیازی به مبارزه ندارد.

آبیاری منظم و جلوگیری از كاهش شدید رطوبت نسبی باغ،

با حفظ یك پوشش نرم از علفهای هرز در كف باغ، نیز در كنترل این جانور مؤثر است.

بر اساس یك تجربه عملی محلول پاشی درختان آلوده با محلول0.25 در هزار مایع شوینده ریكا در كنترل آفت مؤثر بوده است.

از مهمترین عوامل موثر در كاهش جمعیت این كنه ، وجود شكارگرهای فراوان از حشرات و كنه ها در فون باغات انار است .

باغات انار تقریباً یك میكروكلیمای دست نخورده می باشند

به علت اینكه كمتر عملیات مبارزه شیمیایی در آنها صورت می گیرد

، فون بسیار قوی از انواع بند پایان مفید را دارا می باشد.

مهمترین آنها كنه های زیر هستند :

Camerobiidae از خانواده Neophllobius sp
Camerobiidae از خانواده Molothognathus sp
Phytoseiidae از خانواده Euseius libanesi
Phytoseiidae از خانواده Typhlodromus sp

در ضمن پاشیدن روغن معدنی به جای سموم اثرات مطلوبی در كاهش جمعیت كنه داشته،

كه در 2 مرحله یكی اوائل اسفند به نسبت 3 درصد و دیگری اوایل خرداد به نسبت 2 درصد توصیه شده است

در شرائط حاد میتوان یكی از تركیبات كنه كش نظیر كلتان به نسبت 2 در هزار را بكار برد.

در صورت وجود شته و كنه بصورت توام استفاده از متاسیستوكس به نسبت 1 در هزار استفاده شود.

Eriophyes granati

2- كنه پیچاننده برگ انار با نام علمی Eriophyes granati اولین بار از استان سیستان و بلوچستان گزارش شد.

رنگ این كنه در حالت طبیعی زرد و منشاء پیداش آن ایتالیا می باشد.

این كنه باعث برگرداندن لبه برگ انار و پیچش آن و در نهایت در اثر آلودگی برگ بصورت لوله در می اید.

این خسارت سبب ایجاد رطوبت كافی و محافظت از آفت در مقابل حرارت و باد می شود.

در صورتیكه آلودگی شدید باشد تمام برگهای جوان كج و بهم پیچیده می شوند.

ریزش برگهای آفت زده، میوه نارس با دانه های خشك و پوسیده ار نتایج فعالیت این نوع كنه می باشد.

این كنه اولین بار از زاهدان، كله گان ناهوك و سینوگان سواران در استان سیستان و بلوچستان گزارش شده است.

علائم خسارت در تمام مناطق مورد بررسی تقریبا یكسان و خسارت آفت بصورت تا شدن لبه برگها در این مناطق مشهود بوده

است.

گستردگی این كنه تمام مناطق مدیترانه ای، گرمسیری و نیمه گرمسیری گزارش شده است.

Eutetranychus orientalis Klein

3- كنه شرقی مركبات با نام علمی Eutetranychus orientalis Klein از خانواده Tetranychidae اولین بار در اهواز و از روی

درختان انار جمع آوری شده است.

خسارات این كنه در روی انار در مقایسه با كنه پا كوتاه انار جزئی می باشد.

این گونه یكی از آفات مهم انواع مركبات در خوزستان است،

و علاوه بر انار و مركبات، بر روی تعدادی از درختان میوه، گلهای زینتی و درختان غیر مثمر مشاهده شده است.

برای مبارزه با این آفت ضرورتی به استفاده از سموم شیمیایی نبوده

وجود فون قوی از كفشدوزكها در شرائط طبیعی رافع این مشكل می باشد.

Brevipalpus lewisi Mego

4- كنه ثانویه زنگار مركبات با نام علمی Brevipalpus lewisi Mego

یكی از انواع كنه بوده كه به شكل موردی خسارت آن گزارش شده است

 زنگ زدگی و خشكیدگی پوست انار را نتیجه فعالیت این آفت می باشد.

این كنه بیشتر اواسط تابستان قابل رویت است.

اولین آثار خسارت آن روی انار در نزدیكی های دم میوه می باشد.

خسارت، یصورت قهو ای شدن پوست از ناحیه دم میوه شروع و به سمت گلوگاه گسترش می ابد.

قهو ای شدن میوه پس از چندی با تركهای ظریف و متعدد در سطح پوست همراه است و نهایت تمام سطح میوه حالت چوب

پنبه ای پیدا می كند.
در پایان با ذكر این مهم كه باغات انار ایران به جهت مصون ماندن از سمپاشی از ظرفیت فراوان اقتصادی برای تولید طبیعی و

ارگانیك برخوردار می باشد.

حفظ این مزیت از مسئولیتهای ملی مدیران و فعالین این بخش می باشد.

توصیه اكید ما به پرهیز از مبارزه شیمیایی با آفات باغات انار می باشد.

مبارزه طبیعی با آفات همواره نتایج سودمند و پایداری را بدنبال خواهد داشت.

پس با مدیریت صحیح پاسدار این میراث گرانسنگ باشید.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا