زراعت

سیب زمینی

تاریخچه:

دانشمندان آمریکایی دریافته‌اند که سرمنشأ کلیه انواع سیب زمینی‌های امروزی را می‌توان به یک گیاه واحد که بیش از هفت هزار سال قبل درپروکشت شد ردگیری کرد.

سیب زمینی در حوالی سال ۱۵۷۰ توسط فاتحان اسپانیایی ازآمریکای جنوبی به آن کشور منتقل شد و کشت آن در سراسر اروپا رواج یافت.

سیب زمینی بعداً توسط مستعمره نشین‌های بریتانیایی به آمریکای شمالی منتقل شد.

سیب زمینی نخستین بار توسط سرجان ملکم در اواسط پادشاهی فتحعلی شاه قاجار به ایران آورده شده‌است،

برای همین در ابتدا به آن «آلوی ملکُم» می‌گفتند و اکنون هم در بعضی شهرهای ایران سیب زمینی را بنام آلو می‌شناسند.

پراکندگی :

پس ازذرت ، سیب زمینی داری گسترده ترین توزیع دردنیااست.

مناطق کشت سیب زمینی در ایران

سیب زمینی تقریباً در تمام استانهای ایران، از مناطق بیابانی تا مناطق مرطوب کرانه دریای خزر کشت می شود،

ولی سه ناحیه عمده تولید سیب زمینی در کشور عبارتند از:

۱) منطقه البرز:

این منطقه از آذربایجان شرقی در شمال غربی کشور تا خراسان در شمال شرقی امتداد دارد.

اردبیل، زنجان و گرگان از مراکز عمده تولید سیب زمینی در این ناحیه می باشند.

۲) منطقه زاگرس:

این منطقه از قسمت غربی حوزه البرز  به طرف جنوب شرقی تا مرکز ایران امتداد دارد.

مراکز عمده تولید سیب زمینی در این ناحیه، همدان، اراک و اصفهان  می باشد.

تولید سیب زمینی در مناطق مرتفع، بطور کلی در ارتفاع بین ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ متر از سطح دریا انجام می شود.

بیش از۹۰% سطح زیر کشت سیب زمینی در کشور متعلق به این مناطق می باشد.

3) بخشی از تولید سیب زمینی متعلق به نواحی خشک و کم ارتفاع جنوب ایران

بویژه استانهای فارس، هرمزگان، خوزستان و قسمتی از سیستان و بلوچستان می باشد.

تولید:

در بين گياهان دو لپه، سيب زميني مهمترين محصول زراعي است

كه با مجموع توليد حدود 330ميليون تن از سطحي حدود 1/19 ميليون هكتار،

در حال حاضر پس از گندم، برنج و ذرت در مرتبه چهارم جهاني قرار دارد.

سازگاري اين گياه به شرايط آب و هوايي مناطق مختلف به گونه اي است كه هم اكنون در بيش از 140 كشور جهان، سيب زميني توليد مي شود،

با اين حال به دليل اثرات محدود كننده تنش هاي مختلف نظير كم آبي و خشكي و نيز حرارت بالا،

بيشترين ميزان توليد و عملكرد اين گياه در كشور هاي مناطق معتدله حاصل مي شود.

گیاه شناسی:

سيب زميني با نام علمي Solanum tuberosum L. گياهي است يكساله از تيره گوجه فرنگي( (Solanaceaeکه دارای برگهای مرکب و بریده و گلهای سفید یا بنفش است.

میوهٔ آن کوچک، کروی، قرمز، سته و سمی است؛

ولی دارای ساقه‌های زیرزمینی خوراکی است که حاوی اندوختهٔ نشاسته فراوان است گلهایش پنج قسمتی (۵ گلبرگ بهم چسبیده و ۵ کاسبرگ بهم چسبیده‌است).

تعداد پرچمها نیز ۵ است که بهم متصل شده و یک لولهٔ بساکی را ساخته‌اند و مادگی از وسط آن خارج شده‌ است.

این گیاه دارای رقمهای مختلف است که آنها را به زودرس، دیررس و میانه‌رس تقسیم می‌کند

و برحسب استفاده این گیاه به سیب زمینی خوراکی، علوفه‌ای و صنعتی (جهت استفاده الکل یا نشاسته و یا قند) تقسیم می‌شود.

شاخ و برگ:

ساقه های هوایی که ممکن است منشعب باشند ،دربرش عرضی عموماٌتوخالی وسه گوش هستند .ساقه دارای بالهای مستقیم یا موجدار هستند بخش انتهای ساقه سفت وگرد است .

برگ بالغ مرکب بوده،شامل دمبرگ بابرگچه انتهایی وبرگچه های ثانویه می باشد.

ساقه ای که مستقیماٌ از غده بذری به وجود می آید

ساقه اصلی وانشعابات جانبی تحتانی که ازساقه اصلی حاصل شده راساقه ثانویه می نامند.

هر ساقه سیب زمینی ممکن است در طول دوره رشد خود چندین بار تولید انشعابات انتهایی نماید.

ریشه:

بوته های رشد یافته از بذرهای حقیقی ،یک ریشه راست وباریک توسعه می دهند که از آن انشابات جانبی به وجود می آید.

بوته رشد یافته از غده در گره های ساقه های زیرزمینی واستولون ،تولیدریشه های نابجا می کنند

درسیب زمینی ریشه ها عمدتاٌ کم عمق اند(اغلب در عمق 40تا50سانتی سطح زمین)

غده:

غده رامی توان به عنوان بخشی از ساقه در نظر گرفت که برای ذخیره سازی موادوتولید مثل سازش یافته .

غده رامی توان یک استولون متورم شده درنظر گرفت.

گاهی در کناربرگهای ساقه غده های هوایی تشکیل می شود

این امر زمانی رخ می دهد که تولید مواد غذایی توسط شاخ وبرگ ادامه داشته باشد،

ولی انتقال فرآورده های آسیمیلاسیون به غده ها متوقف شده باشد که این توقف ممکن است

دراثر صدمات مکانیکی یا هجوم یک قارچ (مثلRhizoctonia   solani  (به قسمت تحتانی ساقه اتفاق افتد.

قسمت های غده:

برگهای فلسی (ابروان چشم) ؛ جوانه ها(چشم)

 عدسک ها :

پوست در غده غیر قابل نفوز دربرابر مواد شیمیایی،گاز ها و….وغده رادربرابرمیکرو ارگانیسم  هاوتلفات آب محافظت می کند

عدسک به عنوان یک سیستم  رابط بین داخل غده ومحیط پیرامون آن عمل می کندوبرای تنفس غده ضروری هستند

برش عرضی:

پریدرم یک غده بالغ از5تا15لایه سلولی تشکیل شده است .

لایه سلولی که مستقیماً زیراپیدرم قرار گرفته است به کامبیوم چوب پنبه ساز تبدیل می گردد

ودرقسمت خارجی کامبیوم چوب پنبه ساز تولید سلول های چوب پنبه ای می کند

و به مجموع کامبیوم چوب پنبه ساز وسلول های چوب پنبه ای پریدرم گفته می شود.

گل ومیوه:

گل ها دو جنسی و هر چهار بخش یک گل کامل را دارا می باشد (کاسه گل، جام گل، اندام نر، اندام ماده)

میوه عموماً کروی و به رنگ سبز و حاوی تعداد زیادی بذر است ،

بذرها به شکل تخم مرغی ،  صاف و بسیار کوچک هستند .

طرح اولیه های گل  عموماً فقط تحت شرایط روز بلندبه گل تبدیل می شوند ،

عموماً درشرایط روز کوتاه جوانه ها قبل از شکوفه کردن سقط می کنند.

استولون:

استولو ن ها ،  از نظر مورفولوژیکی ،  ساقه های جانبی هستند که در زیر خاک از رشد افقی جوانه های ساقه بوجود می آیند

که طول آنها یکی از ویژگیهای مهم هر رقم است و غده ها  از حجیم شدن انتهای استولو ن ها تولید می شود ،

در صورتی که استولو ن ها در معرض نور و هوای آزاد قرار گیرند تولید ساقه های عمودی با شاخ و برگ معمولی خواهند نمود.

جوانه (نیش):

آغاز جوانه زدن سیب زمینی توام با پیدا شدن رنگ سبز و افزایش مقدار سولانین در توبرکول است.

شکل ظاهری سیب زمینی را ، توسعه زیاد و قابل توجه پارانشیم پوستی و مخصوصا ناحیه مغز که پر از آمیدن است بوجود آورده است.

پوسته خاکستری رنگ خارجی سیب زمینی همان سوبر و حفره های موجود در روی سطح سیب زمینی یا چشمهای سیب زمینی محل جوانه ها است.

تعداد چشم دریک غده بسته به عواملی چون واریته ،اندازه غده وشرایط رشد متغییر است.

در بسیاری ازموارد جوانه اصلی دربخش میانی چشم قرار می گیرد ودر هر طرف آن جوانه دیگری وجوددارد

که غالباً این جوانه ها توسط گوشت غده تفکیک شده است

مراحل رشدی :

1-  مرحله جوانه زنی و ریشه دهی
 2- مرحله استقرار بوته

–  ارتفاع بوته ها  15الی20  سانتی متر

–  بوته ها بدون گل

– مدت لازم  15الی20  روز

 3- مرحله رشد رویشی
  • ارتفاع بوته ها 20 الی30 سانتی متر
  • بوته ها با جوانه های گل
  • مدت لازم 15 الی20  روز برای رشد رویشی اول و  15 الی20  روز برای تشکیل و تولید استولون ها
4- مرحله شکل گیری عملکرد
  • ارتفاع بوته 30 الی 40  سانتی متر
  • غده ها در 80 درصدی وزن نهایی
  • مدت لازم 45 الی 55 روز
5-  مرحله رسیدن غده ها
  • قسمت های پایین بوته ها تغییر رنگ داده و بدون گل می باشند
  • مدت لازم 10 الی 15  روز

عوامل تعیین کننده تولید

1)دما:

سيب زميني محصولي است سرما دوست كه در نواحي گرم در پائيز و در نواحي سرد در بهار كاشته مي شود .

بهترين رشد سيب زميني در نواحي حاصل مي شود كه ميانگين حرارت هوائي گرمترين ماه فصل رشد سيب زميني حدود 25 درجه سانتيگراد يا كمتر باشد .

رشد غدد در خاكهاي گرمتر از 20 درجه سانتيگراد كند گشته و در حرارت 30 درجه سانتيگراد كاملاً متوقف مي گردد .

 سیب زمینی در مقابل سرما و یخ زدگی حساس است

و یخ زدگی موجب می‌شود که ذخایر نشاسته‌های سیب زمینی قندی شده و به سیب زمینی یک مزه قندی و شیرین بدهد.

2)اثر طول روز:

هورمون لازم براي تحريك و شروع غده بندي در برگه و تحت تأثير روزهاي كوتاه توليد مي شود .

هر چه رقم ديررس تر باشد نسبت به طول روز حساستر و غده بندي آن در روزهاي بلند تر به تاخير بيشتري مي افتد.

رابطه دما باطول روز:

  • طول روز کوتاه ودمای پایین معمولاً غده راتحریک می کند(دمای پایین شب مؤثرترتادمای پایین روز)
  • دردمای های معتدل وپایین،طول روز اثربه مراتب بیشتری برزمان تشکیل غده دارد

وتأثیربرواریته های دیر رس بیشتر از زودرس است.

  • تحت شرایط طول روز بلند،دمای بالا تشکیل غده رامحدود می کند.
  • تحت شرایط روز های کوتاه ودماهای زیادپیدایش وتوسعۀ غده درواریته های زود رس زودتر ازواریته های دیررس است.
  • در دمای بالا تحت تشکیل غده تحت شرایطی روزهای کوتاه زودتر از شرایط روز های بلند شروع می شود.
  • دردمای بالامصرف ازت می تواندموجب تأخیردر تشکیل غده شودکه این امر عملکردرا تاحدود زیادی کاهش می دهد.
  • اثر سن فیزیولوژیکی غده بذری:
  • استفاده ازغده بذری مسن موجب زودرس شدن محصول می شود.

اثر سوی استفاده ازغده بذری بسیار مسن ممکن است تحت شرایط روز کوتاه محسوس تراز شرایط روز بلند باشد.

  • غده های بذری که در اقلیم های خنک انبار شده اندبعداز8تا9ماه انبار داری مثل غده بذری نسبتاً جوان عمل می کنند .
  • اثر تراکم بوته:
  • در تراکم بوته روشد زود هنگام غده تحریک می شود(ومحصول زودرس تر می گردد)ودلیل این امر تولید معدود تری شاخه جانبی در تراکم بالا نسبت به تراکم پایین است.
  • اثر شدت نور:
  • درشدت های کمتر نور رشد شاخ وبرگ تحریک می شود ورشد غده به تأخیر می افتد.

تراکم ومیزان بذر مصرفی:

سیب زمینی را می توان درردیف های بافاصله50 تا100 سانتی متر کاشت ولی بهترین فاصله 75تا90 سانتی متری است.

دراروپا تراکم 15تا20سانتی متری برای سیب زمینی قابل فروش وتراکم بیش از30ساقه در متر مربع  برای محصول بذری مورد قبول افتاده .

تراکم بوته برای محصولات فروشی 35000تا45000بوته در هکتار(1/5تا2تن) ولی برای محصولات بذری بیش از60000 بوته درهکتار(3تا5تن)بذر موردنیاز است.

معمولاً زراعین از غده های بذری زیر استفاده می کنند

الف- غده های بذری مادری .

ب- غده های بذری گواهی شده.

ج- استفاده از محصول تولیدی خود و یا سایر زراعین به عنوان غده های بذری .

روش های مختلف تامین غده های بذری مادری

الف- توسط هسته اولیه سیب زمینی بذری به روش های گزینش کلونی ،  تکثیر سریع ، کشت بافت ،  بذر حقیقی .

ب- غده های بذری وارداتی ، به منظور دسترسی سریع به غده های بذری مادری ،

موسسات دولتی و یا پیمانکاران از منابع خارجی غده های بذری را خریداری و بین افراد حقیقی واجد شرایط توزیع می نمایند

که در این روش احتمال انتقال برخی آفات و امراض قرنطینه ای وجود دارد .

نیش زدن قبل از کاشت:

غده های سیب زمینی  نباید به طور مستقیم از انبارسرد خارج شده وکاشته شوندلازم است

چشم ها«باز شوند»یعنی رنگ زرد مایل به سبز جوانه ها بایدقابل رؤیت باشد.

غده ای که باچشم های «بسته» کاشته  می شود،

خیلی به آرامی سبز خواهد شدوبه سهولت مورد حمله میکرو ارگانیسم ها قرار می گیرد.

دربسیاری از کشورها اجازه داده می شود

 غده بذری قبل از کاشت نیش هایی به طول 1تا2 سانتی متر تولید کنند.

موارد زیر پیش نیش زنی نتایج بهتری دارد.
  • دوره رشد موجود کوتاه باشد.
  • غده بذری ضعیف باشد.
  • دمای خاک درزمان کاشت پایین باشد.
  • خطر پوسیدگی غده وحمله قارچها باشد.
  • احتمال به تأخیر افتادن کاشت باشد
  • سبز شدن یکنواخت موردنیاز باشد

خاک ورزی

خاک ورزی یا آماده کردن زمین :

یا عملیات قبل از کشت دو حالت بوده:
1) عملیات اولیه یا شخم که توسط گاو آهن ها صورت می گیرد و بهترین زمان بلافاصله بعد از برداشت محصول قبلی می باشد که هنوز خاک رطوبت دارد و راحت تر شخم می خورد.
2)عملیات ثانویه یا تهیه بستر بذر، که در این عملیات کلوخهای درشت به قطعات ریزتر تبدیل می گردد،

که درجه ذرات خاک خرد شده بستگی به نوع بذر قابل کشت دارد

که این عملیات توسط وسایلی از قبیل دیسک، کلتیواتور ، پنجه و … صورت می گیرد.

سیب زمینی دارای سیستم ریشه ای ضعیف بوده ودر نتیجه نیاز به شخم عمیق نداردوشخم با گاوآهن بشقابی برای شخم اولیه کفایت می کند

پشته بندی :

پس از انجام خاک ورزی ثانویه ومخلوط کردن سموم علف کش که به صورت مخلوط با خاک استفاده می گرددنوبت به ایجاد پشته ها وکاشت می گردد .

که این درروش سنتی پس از کشیدن نهر ها عملیات کاشت توسط دست صورت می گیرد

که دارای معایبی از قبیل افزایش هزینه ها وعدم قرار گرفتن غده ها در عمق های مختلف وباعث عدم سبزی یکسان در سطح مزرعه می گردد.

روش های کاشت:

پشته ای یک ردیفه:تنها یک ردیف سیب زمینی در وسط پشته قرار می گیرد

پشته ای دوردیفه:دراین روش عرض پشته ها پهن تر ودوردیف سیب به صورت زیگ زاگ روی پشته هاقرار گرفته

سیستم های کاشت وپشته بندی در هلند(درغده های بذری )

قبل اززمستان ،خاک به عمق 25سانتی متر شخم زده می شود .

دربهار ،خاک تسطیح شده بستربذر تهیه می شود .

در زمان کاشت ،غده بذری درون جوی های کوچک گذاشته می شودوپشته هایی کوچک نیز ایجاد می شود.

چندی بعد ازکاشت ،پشته های نهایی دریک یاچندنوبت عملیات بسته به نوع خاک احداث می شود.

که بعداًارتفاع پشته هانحایتاً به25سانتی متر می رسد.

عمق کاشت وسبز شدن:

زمان بین کاشت وسبز شدن حساس ترین دوره زراعت سیب زمینی است.سبز شدن تحت تأثیر عوامل زیر است

Ø       کیفیت غده بذری

Ø       دمای خاک

Ø       رطوبت خاک

عمق کاشت باید بنابر شرایط دما ورطوبت خاک اطراف غده تعیین گردد

عمق زیاد(5تا10cm):خاک زودتر خشک شود (خاکهای شنی)درشرایط دمای خاک بالا باشد،وقتی باهوای سرد وخطر سرما زدگی مواجه هستیم.

عمق کم(3تا5cm ):اگر خاک مرطوب بوده وخطرازدست دادن آب وجود ندارد

ودر شرایطی که غده هاریزوذخیره غذایی کمی دارند وخطر سله بستن وجددارد.

ارقام :

ارقام سيب زمينی را می توان بر اساس طول دوره ی رسيدگی غدد به انواع زودرس ، ميان رس و دير رس تقسيم بندی نمود .

طول دوره ی رسيدگی ارقام زودرس در حدود 3 ماه و طول دوره ی رسيدگی ارقام ديررس به 6 ماه می رسد .

ارقام زودرس نسبت به طول روز بی تفاوت ولی ارقام ديررس حساس و از نظر توليد غده کوتاه روزند .

در نواحی با عرض جغرافيايي بالا بايستی ارقام زودرس و در نواحی با عرض جغرافيايي پايين بايستی ارقام ميان رس يا ديررس کاشت .

ارقام سيب زمينی ظاهراً ايرانی که به نامهای استامبولی ، باسمنج، اقليد ، پشندی ، اصفهانی ، شاهرود و غيره در نقاط مختلف کشور کشت می گردند .

سيب زمينی باسنج دارای شکل بيضی و پوست زبر است . از مهمترين ارقام خارجی آن می توان رقم کوزيما را نام برد.

رقم آلفا دارای غده ی بزرگ و بيضی شکل و گوشت زرد رنگ است .

عمليات داشت

عمليات داشت شامل آبياری خاک دادن پای بوته ها ، مبارزه با علف های هرز و مبارزه با آفات و بيماری هاست .

آفات ، بیماریها ، علف های هرز مزارع سیب زمینی :
سیب زمینی نظیر دیگر محصولات وحتی بیشتر مورد حمله آفات وبیماری های گیاهی متعدد است

که همه ساله بخش قابل ملاحظه ای از آن رانابود می کند

ولی اگر عوامل خسارت زا شناخته وبا آنها به صورت اصولی مبارزه شود علاوه بر افزایش عملکرد ،

سلامت وکیفیت محصول را نیز به دنبال خواهد داشت.
به همین منظور در اینجا تعدادی از آفات وبیماری هاو  علف های هرزنام برده وروشهای مبارزه باآنهارا توضیح می دهیم.

       آفات سیب زمینی

   Aphididae                                   – شته ها از خانواده
Cicadellidae                             – زنجرک ها از خانواده
Thripidae                                  – تریپس ها از خانواده
Psyllidae                                    – پسیل ها از خانواده
Tetranychus urticae                     – کنه ها از خانواده
Colorado potato beetle                    – سوسک کلرادو
Spodoptera exigua                             – کرم برگخوار
Wireworms                                          – کرم مفتولی
Polyphylla olivieri                          – کرم سفید ریشه
Potato tuber  moth                         – بید سیب زمینی
Agrotis segetum                               کرم طوقه بر

سوسك كلرادورسيب زميني:

 رنگ بال پوشهاي حشره كامل نارنجي و 10 خط طولي روي آن وجود دارد.

تخم هاي خود را به وسيلۀ يك مادۀ چسبنده پشت برگ به صورت دسته اي روي سيب زميني يا علفهاي هرز قرار ميدهد خسارت مربوط به لارو است كه از برگهاي خانواده بادمجانيان تغذيه مي كند.

كنترل زراعي:

رعايت تناوب و عدم كشت سيب زميني همه ساله پشت سرهم  و قرارگرفتن محصولات غيرميزبان در تناوب استفاده از گياهان تله مثل خودسيب زميني{كشت قبل ازموعوددرحاشيۀ مزرعه}.

كنترل ميكانيكي :

جمع آوري برگهاي آلوده به تخم آفت و نابودكردن آنها.

كنترل شيميايي:

فوزالون به نسبت2تا3ليتردر هكتار.

كرم برگ خوارسيب زميني:

 حشرۀ كامل بالهاي جلويي خاكستري وروي هر بال پوش يك لكه لوبيايي شكل قهوه اي وجود دارد و بالهاي عقبي سفيد و ریشكداراست.

خسارت مربوط به لارواست كه در سطح زيرين برگ و سپس از تمام سطح برگ به  جزرگبرگها تغذيه كرده و برگها را به صورت توري در مي آورند.

كنترل زراعي:

رعايت تناوب زراعي استفاده از تله هاي نوري و فرموني.

كرم هاي مفتولي سيب زميني وكرم سفيدريشه:

 رنگ بال پوشهاي حشره كامل عمدتا” سياه تاقهوه اي روي بال پوشها نقاط امتداد يافته به صورت خطوط موازي قرارگرفته است.

كنترل زراعي:

اجراي تناوب زراعي(عدم كشت پشت سرهم سيب زميني)آيش نگه داشتن

زمين در طول تابستان براي مناطقي كه در زمستان موردكشت قرار ميگيرند شخم يخ آب و ديسك.

كرم طوقه بر:

 حشره كامل روي بالهاي جلويي لكه هاي دارد در هنگام شب فعال است .

خسارت مربوط به لارو است وروي اندامهاي هوايي خسارت ميزند.

كنترل زراعی :

از بين بردن بقاياي گياهي، يخ آب

كنترل شيميايي :

بوته را در شب از سم خيس كنيم.

بيد سيب زميني:

 حشره كامل خاكستري متمايل به قهوه اي كه بالهاي زيرين داراي دسته هايي از موهاي بلند هستند.

خسارت:

مربوط به لارو است وروي اندامهاي هوايي خسارت ميزند.

كنترل زراعي:

رعايت تناوب زراعي شخم زمستانه ديسك يخ آب تهيۀ اصولي زمين كشت به موقع جلوگيري از ايجاده غده هاي سبز آبياري باراني منظم از بين بردن بقاياي سيب زميني و جمع آوري غده ها.

شكارحشرات كامل از طريق كاتهاي زرد يا استفاده از طورحشره گيري استفاده از ارقام متحمل رعايت تناوب زراعي كشت به موقع كنترل علفهاي هرز.

كنترل شيميايي:

استفاده از سموم كار باماتي در صورتي كه 2عدد لارو در هربوته مشاهده شود.

همچنين شته ها زنجركها تريپس ها و پسيلها وكنۀ دولكه اي كه از اندامهاي هوايي سيب زميني {برگ.ساقه و…}تغذيه مي كنند

و جزءحشراته مكنده مي باشندكه همچنين ناتل بيماري هاي ويروسي هستن

بیماری های سیب زمینی :

بیماری ها در سیب زمینی به  چهار گروه تقسیم می شوند:
بیماری های باکتریائی مانند ؛ اسکب معمولی – پژمردگی باکتریایی – پوسیدگی نرم ساق سیاه سیب زمینی

بیماری های ویروسی شامل :موزائیک  سیب زمینی – موزائیک یونجه yویروس

  بیماری های قارچی مانند ؛ شانکر ساقه – خال سیاه – پوسیدگی خشک – سفیدک داخلی – پژمردگی  ورتیسیلیومی – پژمردگی فوزاریومی – لکه موجی – پوسیدگی صورتی

– بیماری های نماتدی مانند ؛ نماتد مولد زخم – نماتد مولد غده در ریشه

بيماري شانكرساقه و شوره سياه سيب زميني:

 يك بيماري خاكزاد است كه به صورت سختينه درسطح غده سيب زميني بقاء حاصل نمايد

كنترل زراعي:

اجتناب از شخم عميق قبل از كاشت-اجتناب از كاشت زود هنگام غده هاي بذري درشرايط سرد اجتناب ازآبياري و خاك دهي پايبوته قبل از جوانه زني، عدم استفاده از غدهاي بذري آلوده تناوب زراعي و آيش

كنترل شيميايي: استفاده از فرمالدئيد

پوسيدگي خشك سيب زميني:

 يكي از بيماري هاي پس از برداشت است پوست غده هاي آلوده چروكيده و به صورت حلقه هاي متحدالمركز ورودي سطح پوست كپك سفيد يا صورتي ديده ميشود.

كنترل: استفاده از غده هاي بذري عاري از بيماري –

جلوگيري از زخم شدن غده ها، ضدعفوني غده هاي بذري، كاشت غده هاي بريده شده

و كامل در خاك هاي گرم و مرطوب جهت تسريع در رشد جوانه ها و…

سفيدك داخلي(بادزدگي)سيب زميني:

 ايجاد لكه هاي آب سوخته،سبز، روشن تاتيره روي برگ هاي پاييني ظاهرمي شود

درآب وهواي خنك و مرطوب شيوع پيدا مي كند.

كنترل:

اجتناب از كشت غده هاي آلوده به بيماري، كشت غده هاي بذري درعمق مناسب،

خاكدهي پاي بوته، حذف غده هاي آلوده و خشك كردن غده ها قبل از انبارداري

پژمردگي ورتيسليومي سيب زميني يا مرگ زود هنگام:

 برگهاي پژمرده ابتدا زرد و سپس قهوه اي ميشوند و از قسمت هاي پايين گياه آسيب وارد مي شود.

در صورتي كه نماتد درخاك باشد بيماري شدت مييابد.

كنترل:

تناوب زراعي با بقولات و غلات، ضد عفوني بذر با كاپتان و…  استفاده از نماتدكش ها

بيماري لكه موجي(بلايت زودرس):

ابتدا روي برگهاي مسن ظاهرمي شود و سپس روي برگهاي جوان تر ايجاد لكه هاي زاويه دار روي برگهاي مسن در قسمت هاي پاييني گياه كه لكه ها نامنظم اند.

كنترل: استفاده از واريته هاي دیر رس،استفاده از قارچ كش هاي حفاظتي مانند دي تيوكار با مات ها همزمان با وقوع بيماري، آبياري و كودپاشي منظم، اجتناب از كاشت غده هاي صدمه ديده

نماتد مولد زخم:

 اين نماتد آلودگي بيماري هاي قارچي و باكتريايي را افزايش ميدهد

زخم و لكه هاي نكروتيك روي غده ها ايجاد ميكند. همچنين خوش هايي با  برآمدگي هاي زگيل مانند ايجاد ميشود.

نماتد مولد غده در ريشه:

 خسارت در خاكهاي شني شديداست ريشه هاي آلوده گال ها و غده هايي در اندازههاي متفاوت توليد ميكند

و خسارت شديد باعث مرگ زود رس ميشود.

كنترل نماتدها:

انجام عمليات زراعي نظير تناوب زراعي با غلات آيش طولاني مدت و استفاده از كودهاي آلي، استفاده از نماتد كش،

برداشت به موقع و نگهداري غده ها در انبارهاي سرد

پوسيدگي نرم ساق سياه سيب زميني:

اين بيماري بيشتر در مناطق مرطوب ميباشد و باعث پوسيدگي نرم وسياه شدگي ساقه سيب زميني يا هر دو حالت ميشود.

کنترل زراعی:

1) اجتناب ازكاشت غده ها در خاك مرطوب و آب ياري بيش از حد.

2)برداشت غده ها وخشك نمودن آنها.

3)حذف بوتهاي آلوده.

4)جلوگيري از ايجاد زخم روي غده ها.

اسكب معمولي:

 لكه هاي گردي روي سيب زميني تشكيل مي شود.

کنترل زراعی:

1)اجتناب از كاشت غده هاي بذري آلوده.

2)بالا نگه داشتن رطوبت خاك در حد ظرفيت زراعي.

3)اجتناب ازكشت مكرر سيب زميني و عدم كشت گياهان حساس به اسكب مثل چغندر قند ترب هويج شلغم

4)اجتناب از كاربرده كودهاي آهكي (چون طالب محيط هاي قليايي وآهكي مي باشد).

    كنترل پژمردگي باكتريايي:

چنانچه قطعه ايcm3-2از قسمت پايين ساقه بريده  ودر ليوان آب تميز قرار دهيم

در عرض چند دقيقه رشته هاي شيري رنگ حاوي باكتري به داخل آب جريان مي يابد همچنين برگها پژمرده مي شوند.

كنترل:

استفاده از بذرعاري از باكتري تناوب زراعي طولاني مدت با ذرت كشت مخلوط رديفي سيب زميني با لوبيا و ذرت تعويض تاريخ كشت به منظور مواجه نشدن دوره رويش فعال گياه با درجه حرارت زياد و رطوبت بالاي خاك0

انواع

 ويروس سيب زميني، ويروسAسيب زميني، ويروسSسيب زميني، ويروسMسيب زميني، ويروس نكروزرگبرگ توتون در سيب زميني و لوله اي شدن برگ سيب زمينی

كنترل بيماري هاي ويروسي:

1)استفاده از غده هاي بذري سالم وگواهي شده براي كاشت

2)حذف بوته هاي آالوده در مزارع توليد بذر

3)استفاده از ارقام مقاوم به رويش

4) از بين بردن ناقلين

علف های هرز مزارع سیب زمینی

تاج خروس
سلمه تره
خرفه
تاجریزی سیاه
سس
گل جالیز
یولاف وحشی
پیچک صحرایی
تلخه
کنگروحشی
اویار سلام
قیاق
مرغ

دلایل به وجود آمدن شرایط مناسب برای رشد وتوسعه علف های هرز در مزارع سیب زمینی:

1- فاصله زیاد خطوط وبوته ها در ابتدای کاشت
2- فاصله زیاد بین زمان کاشت تا رویش و ایجاد پوشش کافی
3- همزمانی کاشت سیب زمینی با اوج رویش علف های هرز تیپ بهاره و تابستانه

بر اساس بررسي ها طي سالهاي 1362و1363 در منطقه دماوند،

در اراضي با سابقه طولاني تر كشت سيب زميني، در زمان رويش سيب زميني،

تاج خروس وحشي با تراكم 500تا 1645 گياهچه در متر مربع به عنوان علف هرز غالب منطقه شمارش گرديد.

ميزان آلودگي در كف فارو وروي پشته كاملا متفاوت بود

نسبت هاي آلودگي به آن در كف فارو وروي پشته به ترتيب برابر با 82 و18 درصدبود.

به دليل تركم بيش از حد اين علف هرز وعدم امكان تامين هزينه وجين آن ونيز عدم دسترسي به علف كش مناسب،

بعضي از كشت كاران ناگزير از برگرداندن مزارع خود شدند.

نحوه خسارت علف هاي هرز :

_ بخش اصلي خسارت علف هاي هرز دراثر رقابت با گياه زراعي به وجود مي آيد

که از نظر عوامل مورد نياز رشد يعني مواد غذايي، آب ونور با گياه اصلي رقابت مي كنند
_ ميزان كاهش محصول بستگي به نوع علف هرز، زمان رويش وميزان تراكم آن  علف هرز دارد
_ گونه هايي كه ساقه هاي سفت ونسبتا خشبي دارند

مانند انواع سلمه، سرزدن بوته هادر برداشت دستي را   مشكل ودر برداشت ماشين نيز اختلال ايجاد مي كند
_ بعضي انواع علف هاي هرز نظير انواع تاج ريزي به عنوان ميزبان آفات وعوامل بيماريزاي سيب زمينی  وانتقال عوامل مذكور از سالي به سال ديگر نيز نقش موثر به عهده دارند.

علف هاي هرز يكساله :

_ پهن برگ هاي يكساله مزارع سيب زميني:
گونه هاي مختلف تاج خروس وحشي منجمله گونه معمولي ،

  انواع سلمه و خرفه كه در هفته هاي اول پس از كا شت سيب زميني رويش پيدا مي كنند

پس كنترل آنها در چند هفته اول پس از كا شت كه هنوز كوچك بوده وكاملا پايدار نشده اند از اهميت زيادي برخوردار است.
برعكس، آنها كه ديرتر رويش پيدا مي كنند مثل تاج ریزی قدرت رقابت كمتري دارند

وبيشتراز لحاظ ايجاد مزاحمت در موقع بر داشت محصول مطرح هستند.

باریک برگ های یکساله مزارع سیب زمینی:

شامل علف های هرز خانواده غلات می باشد از این گروه نیز به معرفی گونه های

دم روباهی ، یولاف وحشی ، چسبک ، سوروف وپنجه مرغی اکتفا می گردد

که معمولا ديرتر از پهن برگ هاظاهر مي شوند وبه طور كلي نسبت به آنها از تنوع كمتري برخوردارند.

سس و گل جالیز:

به عنوان دو گياه انگلي بادامنه انتشار وسيع وميزبان هاي متعدد ميتواند در هرنقطه اي از كشور در صورت بي توجهي، تهديدي براي زراعت سيب زميني محسوب شود.

پیشگیری:

– جلوگیری از ورود علف های هرز درمسیر کانال های آبیاری
– اصول بهداشت مزرعه باید رعایت شود
– استفاده از کود های حیوانی پوسیده
– جلوگیری از ورود خاک های آلوده به مزرعه
– وبالاخره بهتر است ازکشت سیب زمینی در زمین هایی که باآلودگی شدید به گیاهان انگلی نظیر سس وگل جالیزویادیگر علف های هرزی دارند که امکان کنترل آنها در شرایط حاضر وجود ندارد، خودداری شود.


روش های زراعی :



تناوب وآیش:


شرایط اکولوژیک که دراثر کشت محصول ایجاد میگردد تاحدودی تبعیت می کند – ر

ویش علفهای هرزاز   مثلا تاج خروس وحشی، سلمه، تاج ریزی وحتی دائمی ها نظیر پیچک صحرایی به نحو موثرتری در  کشت ذرت قابل کنترل می باشند
– در کشت غلات پاییزه پیچک صحرایی ، کنگروحشی وازمک تا حد زیادی کنترل می شوند
– آیش می تواند بهترین فرصت برای کنترل بسیاری ازعلف های هرز وبه خصوص انواع دائمی

مانند  خارشتر، شیرین بیان ، پیچک صحرایی واویارسلام را بوجود آورد.

زیرا دراین شرایط امکان به  کارگیری انواع روش های مکانیکی همراه با کاربرد علف کشهای موثرتر سیستمیک در نبود گیاه  اصلی به راحتی مقدور است.

زمان کاشت :

استفاده ازعامل تغییرزمان کاشت برای غلبه برعلف های هرز کاربرد های زیادی دارد.

شناخت منحنی   های رویش وشرایط ظهور هریک ازانواع علف های هرز غالب می تواند در تعیین زمان کاشت سیب   زمینی کمک شایانی نماید.

  وجین دستی :

  روش های مکانیکی :
زمانی که بوته های سیب زمینی به ارتفاع 15-20 سانتی متری رسیدند

عملیات وجین علفهای هرز که همراه با خاک دادن پای بوته ها می باشد انجام می گیرد.

بهترین مزیت وجین دستی در آلودگی های لکه ای است که امکان استفاده از ماشین آلات در مزرعه وجود ندارد مثل آلودگی سس

کولیتواتور زدن :

در مزارع بزرگ که امکان استفاده از وجین دستی نیست ودر مواقعی که سموم در دسترس نباشد

یا قابل استفاده نباشد کاربرد دارد.

نکات مثبت:

به تخصص ومهارت فنی کمتری نیاز دارد
عوارض ومسائل جنبی چندانی ندارد
شرایط جوی به خصوص باد روی آن تاثیر ندارد
فرصت های مناسب تری برای استفاده از کولتیواتور درمقایسه بااستفاده از علف کش وجود دارد .

نکات منفی:

معمولا بیش ازعلف کش به محصول خسارت وارد می کند
در خاک های مرطوب به دلیل شرایط مطلوب رشد علفهای هرز چندان موثر نیست
به دلیل احتیاج به تکرار استفاده هزینه هارا بالا می برد
تاثیر چندانی در کنترل علف های هرز دائمی ندارد وحتی به توسعه بیشتر آنها کمک میکند

کنترل شیمیایی علف های هرز مزارع سیب زمینی :

در ایران کاربرد علف کش در مزارع سیب زمینی از دهه 1350 شروع به تدریج افزایش یافت به طوری که اکنون در تمامی مناطق کاشت سیب زمینی استفاده می شود
در اینجا به تفکیک زمان مصرف به تعدادی از سموم علف کش در مزارع سیب زمینی اشاره می کنیم
1- علف کش های پیش کشتی
2- علف کش های پیش رویشی
3- علف کش های پس رویشی

تیمار های پیش کشتی:

الف) ای پی تی سی ؛ به میزان 5تا6 لیتر در هکتار به صورت مخلوط با خاک. حرکت به صورت آپوپلاست.
توصیه مصرف : بویژه برای اویارسلام ودر بعضی پهن برگ ها مثل تاج ریزی، تاج خروس، سلمه تره وخرفه
ب) گلیفوسیت ؛ به میزان 2تا6 لیتر در هکتار به صورت هوائی. حرکت به صورت سیم پلاست.
توصیه مصرف : در بسیاری از علف های هرز یکساله و دائمی

2- پیش رویشی

الف) پاراکوات ؛ به میزان 5/2 تا3 لیتر در هکتار به صورت پاشش(تماسی).
توصیه مصرف : برای از بین بردن علف های هرز یکساله از قبل از کاشت تا مرحله 5تا8 سانتی متری شدن بوته های سیب زمینی
ب) لینورون ؛ به میزان 5/1 تا3 کیلوگرم در هکتار به صورت مصرف در خاک
توصیه مصرف : قبل از جوانه زنی گیاه وعلف هرز تاثیر گذار است وپس از تشکیل گیاهچه روی علف هرز تاثیری ندارد.
ج) متریبوزین ؛به میزان  4/0 تا75/0 در هکتار به صورت مصرف در خاک
د) مخلوط لینورون و متری بوزین ؛ که به ترتیب در مقادیر 2 و7/0 کیلوگرم در هکتار قابل مصرف می باشد
کاربرد مخلوط مذکور طیف وسیعتتری از علف های هرز یکساله را کنترل می کندو از عوارض سو روی محصول می کاهد ونقاط ضعف هر کدام از این دو سم را می پوشاند.

3- پس رویشی

الف) بنتازون ؛ به میزان 3 لیتر در هکتار برای علف های پهن برگ یکساله در موقعی که بوته ها از 15 سانتی متری تجاوز نکرده باشندو علف ها حداکثر در مرحله گیاهچه ای باشند
ب) متریبوزین ؛ تمامی موارد مصرف همانند بنتازون است با این تفاوت که در ارقام دیررس ترجیح داده می شود
ج) پاراکوات ؛ به میزان 6تا8 لیتر در هکتاربرای علف هایی مثل کنگر وحشی وتلخه که به صورت لکه ای رشد کرده اند با توجه به اینکه به بوته های سیب زمینی نپاشیم
د) گراس کش های انتخابی ؛ این گروه قادراند اغلب گراس های یکساله و دائمی را در بسیاری از محصولات پهن برگ کنترل کنند به جز گراس ها که از خانواده غلات هستند سایر تک لپه ایها به این سموم مقاومند.
تعدادی از آنها عبارتند از:
ستوکسیدیم
فلوآذیفوپ پی بوتیل
سیکلوکسیدیم
هالوکسی فوپ
کوئیزالوفوپ پی اتیل
نکته :برای نتیجه بهتر استفاده از کنترل مکانیکی وشیمیایی باهم توصیه می شود.

کود دهی :

سیب زمینی به مصرف کود های دامی و شیمیایی بخوبی واکنش نشان می دهد.

بکار گیری کود دامی نه تنها باعث تأمین مقادیری ازت، فسفر و پتاسیم می شود،

بلکه باعث بهبود ویژگیهای بستر بذر و حفظ رطوبت خاک نیز می شود.

هوموس ساختمان خاکهای سنگین را بهبود می بخشد،

در حالیکه قدرت نگهداری رطوبت را در خاکهای سبک افزایش می دهد.

همچنین به کار گیری رژیم منگنز و کلسیم نیز به غده زایی کمک کرده است.

کود دامى و بخش عمده کود شيميائى را پيش از کاشت و به‌هنگام آخرين ديسک با خاک مخلوط مى‌کنند.

البته کود حيوانى را در زمستان به‌زمين مى‌دهند ولى کودهاى شيميائى را بلافاصله قبل از ديسک زدن.

بخشى از کود ازته را که به‌صورت اوره يا فسفات آمونيوم است به‌صورت سرک و به ‌هنگامى که گياه سبز است به زمين مى‌دهند.

نیتروژن

نیتروژن کافی در حضور P و K به میزان کافی، مریستم های انتهایی و جانبی را تحریک و از این رو نمو برگ را افزایش می دهد.

نیتروژن کافی باید در طی رشد سریع گیاه و غده سازی وجود داشته باشد.

با رشد گیاه، نیاز به نیتروژن افزایش می یابد، زیرا نیتروژن از برگ های تحتانی به برگ های فوقانی می رسد و مقدار زیادی از آن در نهایت به غده ها انتقال می یابد.

مقدار ازت لازم برای زراعت سیب زمینی بسته به هدف از محصول و خاک از ۱۰۰ تا ۲۰۰ کیلوگرم در هکتار متغیر است.

مصرف بیش از حد ازت، رشد شاخ و برگ را تحریک کرده و تشکیل غده را به تأخیر می اندازد.

زراعتی که ازت بیشتری دریافت کرده، دیرتر از زراعتی که مقدار کمتری ازت دریافت کرده است، می رسد.

اگر گیاه قبل از اتمام فصل رشد موجود، می رسد بدان معناست که مقدار مصرف ازت را باید افزایش داد.

گیاهانی که دچار کمبود نیتروژن هستند غالباً کلروزی و دارای رشد آهسته تر می باشند

و برگ هایی کوچک وبه رنگ سبز روشن دارند. ازت بیش از اندازه نیز بویژه اگر باعث شود که گیاه قبل از رسیدگی طبیعی برداشت شود،

ممکن است موجب کاهش مقدار ماده خشک، افزایش میزان پوکی غده، افزایش مقدار قندهای احیایی و افزایش نیترات شود.

فراوانی ازت خاک در اواخر دوره رشد در نواحی که دوران رسیدگی غدد با هوای گرم روبروست (میانگین دمای شبانه روزی هوا بیش از C۲۵°) بسیار نا مطلوب است.

در این شرایط، رشد رویشی تداوم یافته و رشد ثانویه در غدد مشاهده می گردد.

فسفر:

فسفر در مراحل اولیه رشد گیاه و سپس در غده سازی ضروری است.

کمبود فسفر در اوایل فصل رشد، سبب تأخیر رشد قسمتهای انتهایی شده و بوته ها کوچک،

دوکی شکل و قدری سفت می شوند. چون ممکن است فسفر میزان آلودگی ویروسی را کاهش دهد،

میزان نسبتاً زیادی فسفر به زراعت سیب زمینی داده می شود.

میزان مصرف فسفر اغلب ۱۰۰ کیلوگرم در هکتار است ولی در خاکهای تثبیت کننده فسفر به مقدار بسیار بیشتری فسفر نیاز است. کمبود فسفر در انواع خاکها رخ می دهد:

خاکهای آهکی، پیت ، خاکهای سبک با میزان فسفر اولیه پایین و خاکهای سنگینی که فسفر در آنها تثبیت می شود.

درسیب زمینی کود فسفر قبل یا در زمان کاشت داده می شود.

پتاسیم:

پتاسیم برای رشد طبیعی گیاه ضروری است و در گیاه تحرک بسیار دارد.

ظهور زود رس شاخ و برگ که به شکلی غیر عادی سبز تیره، سبز آبی فام و براق است،

علامت قابل اطمینان کمبود پتاسیم است.

همچنین وقتی که کمبود پتاسیم شدید است نمو ریشه ها ضعیف و استولون ها کوتاه می شوند.

اندازه غده و بازده محصول کاهش می یابد. در خاکهای سبک و ماسه ای که به آسانی شسته می شوند،

کمبود پتاسیم بسیار متداول است. پتاسیم قابل تبادل باید بیش از kg/ha ۲۰۰ در cm ۲۰ بالایی خاک باشد.

این کود رابایدمدتها قبل ازکاشت مصر ف نمود.

در استفاده از کود های شیمیایی باید توجه کرد که ترکیب شیمیایی این مواد نیز نقشی حساس را ایفا می کنند،

به عنوان مثال استفاده از سولفات پتاسیم نسبت به استفاده از کلرید پتاسیم باعث مشکلات کمتری در کیفیت غده می گردد.

همچنین ممکن است با آهک دهی به خاک به دلیل رقابتی که بین K+ و Ca+ برای جذب توسط ریشه صورت گیرد،

علائم کمبود پتاسیم در گیاه مشاهده گردد.

منیزیم:

لازم است به این عنصر،به ویژه وقتی سیب زمینی روی یک خاک سبک واسیدی رشدمی کند،توجه شود.

مصرف مقادیر زیادی پتاسیم وازت به فرم آمونیومی ،جذب منیزیم را کاهش می دهد.

کلسیم:

بسیاری از کود هااثر اسیدزایی دارند. بنابر این لازم است هرچند وقت یک بار آهک به خاک اضافه شود.

چون مصرف آهک به فاصله کوتاهی قبل ازکاشت سیب زمینی می تواند وقوع جرب معمولی را دراین گیاه افزایش دهد،

توصیه می شود مصرف آهک در زراعت محصول دیگری در تناوب انجام شود.

کمبود کلسیم در خاکهایی که PHآنهازیر 4/8مشهود است ونیش ها ممکن است سبز نشودواگر سبز شود بوته ها کم رشد مانده وتعدادزیادی غده کوچک تولید می کند.

نقش هورمون های گیاهی بر غده زایی

اکسین:

مشخص شده است که وقتی ریشه های سیب زمینی در مجاورت CO۲ قرار گرفت میزان IAA(StIAA ) در آن افزایش یافت و غده زایی نسبتا تحریک شد.

همچنین در منابع ذکر شده است که ۲-۴-D که علف کشی از خانواده اکسین هاست غده زایی را تحریک نمود.

سایتوکینین:

گزارشاتی وجود داشته است که نشان می دهد در شرایط شدید غده زایی مقادیر بالایی از این هورمون در برگها،

ریشه ها و غده ها یافت شده و کینین موجود از نوع زآتین گزارش شده است(ارتکا و همکاران ۱۹۸۰) .

با این حال دلیل مشخصی برای شرکت زآتین در تحریک غده زایی وجود ندارد.

در مطالعات درون شیشه گزارش شده است که استعمال خارجی سایتوکینین غده زایی را تحریک کرد.

با این حال گزارشاتی نیز در دست است که این هورمون را بی اثر دانسته است.

 جیبرلین:

مشخص شده است که جیبرلین بر غده زایی اثر منفی دارد .

استدلالی که غالبا ارائه می شود این است که این هورمون از تجمع نشاسته در استولون جلوگیری می کند.

گزارشاتی نیز در مورد اثر مثبت جیبرلین بر غده زایی ارائه شده است که این امر بعید به نظر می رسد.

استعمال خارجی جیبرلین نیز از میزان غده زایی کاسته است.

در مطالعه ای با استعمال خارجی GA۳ بر روی برگ سیب زمینی مشاهده شد که غده زایی به میزان قابل توجهی کاهش نشان داد.

همچنین این تاثیر برای GA۱,GA۴,GA۷,GA۹ نیز دیده شد.

اتیلن:

اتیلن در برخی از گیاهان مانند کوکب مستقیما باعث غده زایی می شود.

ولی در مورد سیب زمینی چنین چیزی گزارش نشده است.

مطالعه دیگری که توسط استکانت (۱۹۷۲) انجام شد نشان داد

آلار ، اترل و ACCکه از نظر ساختمانی مشابه اتیلن بوده و یا پیش ماده تولید آن به شمار می روند

به صورت استعمال خارجی ، غده زایی تحریک شده با کومارین را تسریع کردند.

 آبسیزیک اسید:

مطالعاتی که از سال ۱۹۶۰ تا کنون بر اثرات ABA بر غده زایی سیب زمینی صورت گرفته است

به کرات نشان می دهد که این هورمون غده زایی را تحریک می کند.

به نظر میرسد جذب نیتروژن و نسبت درون زای ABA/GA در روند غده زایی تعیین کننده باشد:

۱) افزایش جذب ازت باعث کاهش نسبی ABAوافزایش GAو کاهش نسبت کسر ABA/GA شده لزا از غده زایی جلوگیری می شود.

۲) قطع جذب ازت و کاهش سطح آن در اندام های گیاه منجر به افزایش ABA و کسر ABA/GA شده نتیجتاً غده زایی تحریک می شود.

دیگر مواد تنظیم کننده رشد:

مشخص شده است که استعمال خارجی اسید سالیسیلیک در هر دو حالت کشت درون شیشه و مزرعه ، غده زایی را تحریک کرد.

این توانایی بیشتر زمانی بروز می کند که اسید جازمونیک وجود ندارد.

ولی به هر حال ثابت شده که این هورمون مسئول غده زایی در شرایط طبیعی نیست.

مشخص شده است که استعمال خارجی موادی از جمله اسید بنزوئیک، کومارین و CCC غده زایی را به میزان چشمگیری افزایش دادند.

تئوری که برای این امر پیشنهاد می شود این است که این مواد سطح هورمون جیبرلین را کاهش می دهند.

آبيارى سيب زمينى

بسيارى از کشاورزان از زمان کاشت تا زمان سبز شدن غده‌هاى سيب‌زمينى مزرعه را آبيارى نمى‌کنند.

اين دسته از کشاورزان به اتکاء رطوبت موجود در خاک و ذخيره آب غده سيب‌زميني، اين‌گونه عمل مى‌کنند.

در چنين حالتى خاک خشک، آب غده‌ها را مى‌کشد و در نتيجه ريشه کوتاه و قدرت غده‌دهى‌ کم مى‌شود.

برخى از کشاورزان نيز پس از کاشت و بلافاصله مزرعه را آبيارى مى‌کنند.

آب مورد نظر گياه بسته به شرايط آب و هوائى منطقه، فصل کاشت و نوع خاک تفاوت مى‌کند.

معمولاً تا زمان سبز شدن و يا بلافاصله پس از آن يک نوبت آب مى‌دهند.

از اين پس آبيارى به‌طور منظم انجام مى‌شود.

نوبت‌هاى اول تا سوم آبياى که گياه کوچک‌تر و هوا خنک‌تر است هر ۹ تا ۱۰ روز يک بار است.

فاصله آبيارى در نوبت‌هاى چهارم و پنجم به حدود ۸ تا ۹ روز مى‌رسد.

به‌تدريج که گياه پرشاخ و برگ مى‌شود و هوا نيز رو به گرمى مى‌رود، تعريق و تبخير افزايش مى‌يابد

در نتيجه فاصله دوره آبيارى کوتاه‌تر مى‌شود و در آبيارى‌هاى ششم و هفتم به هفته‌اى يک‌بار مى‌رسد.

در ماه مرداد که معمولاً هوا گرم‌تر است و گياه در دوره گل‌دهى و تشکيل غده به‌سر مى‌برد

نياز آبى بالاتر رفته و فاصله نوبت‌هاى آبيارى به ۵ تا ۶ روز مى‌رسد.

از شهريور ماه دوباره مصرف آب کاهش مى‌يابد و فاصله‌ها زيادتر مى‌شود

و بسته به‌نوع بذر از حدود ۱۰ روز قبل از برداشت آبيارى قطع مى‌شود.

در مناطق سردسير که در تابستان باران مى‌بارد با توجه به‌مقدار و تعداد دفعات بارندگى از نوبت و ميزان آبيارى کم مى‌شود.

به‌طور کلى در مناطق مختلف با توجه به‌نوع محصول و شرايط آب و هوائي،

در طول دوره داشت به هر هکتار مزرعه سيب‌زمينى حدود ۱۲ تا ۱۶ هزار متر مکعب آب مى‌دهند.

خاک دادن :

معمولاً در ابتدا خاک کمی روی غده های داده می شود و کشت تقريباً سطحی است

و تا زمانی که پوشش خاک نازک باشد ، بايد يک مرحله ی ديگر روی غده ها خاک داده شود .

يک پشته بندی خوب برای رشد مداوم غده اهميت زيادی دارد

و يک پشته محکم از نورديدن غده ها که موجب سبز رنگ شدن آن ها نيز می شود ،

جلوگيری می نمايد ، علاوه بر عمق کاشت ضخامت پوشش غده بر روی تشکيل شاخ و برگ جديد نيز تأثير دارد .

معمولاً اگر در زمان کاشت درجه حرارت پائين باشد خاک دهی سطحی اجرا می شود

تا گرم شدن زمين موجب ترغيب بيشتر رشد اوليه گردد ولی پوشش پر حجم خاک روی غده لازم است

که درجه حرارت محيط بالا بوده و نوع بذر نيز از ارقام قوی باشد.

زمان برداشت:

برای تعیین زمان برداشت باید موارد زیر رادر نظر داشت:

  1. عملکرد حقیقی محصول
  2. قیمت واقعی ومورد انتظار
  3. تأثیر زمان برداشت برکیفیت محصول
  4. شرایط مزرعه وهوای موجود
  5. عملکرد وافت عملکرد

برداشت سیب زمینی شامل:

  1. بسته به بافت  زمین کشاورزی حدود10 روزقبل از برداشت آب آبیاری را قطع می کنیم.
  2. عملیات سر زنی وقطع شاخ وبرگ
  3. خارج ساختن غده ها از خاک
  4. جمع آوری غده ها
  5. جداسازی غده هاازخاک،کلوخه وسنگ
  6. انتقال

عوامل مؤثر در برداشت:

  1. وضعیت اقتصادی
  2. مقدار غده هایی که باید برداشت شوندوزمان برداشت.
  3. اندازه، شکل وموقعیت مزرعه
  4. شرایط خاک وهوا
  5. هدف استفاده از سیب زمینی

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا